# Kungani amadayinaso ashabalala > Eminyakeni eyizigidi ezingu-66 edlule, i-asteroid ebanzi cishe amakhilomitha ayishumi yashayisa olwandle olungajulile ngasogwini lwaseMexico yanamuhla. Uthuli lwamboza isibhakabhaka, izitshalo zayeka ukuthola ukukhanya, futhi ngesikhathi esifushane anyamalala onke amadayinaso ngaphandle kwezinyoni. Nezinyoni azisindanga ngaphandle komonakalo: amaqembu azo amaningi asendulo awayiphumelelanga le nhlekelele. - URL: https://www.dinoland.ai/guides/pochemu-vymerli-dinozavry.html?lang=zu - Ulimi: zu - Usuku lokushicilelwa: 2026-09-04 - Wonke amanothi: https://www.dinoland.ai/guides/?lang=zu - Inguqulo yombhalo ye-AI: https://www.dinoland.ai/llms-guides/pochemu-vymerli-dinozavry-zu.txt - Ikhathalogi yezinhlobo: https://www.dinoland.ai/llms-zu.txt ## Impendulo emfushane Eminyakeni eyizigidi ezingu-66 edlule, i-asteroid ebanzi cishe amakhilomitha ayishumi yashayisa olwandle olungajulile ngasogwini lwaseMexico yanamuhla. Uthuli lwamboza isibhakabhaka, izitshalo zayeka ukuthola ukukhanya, futhi ngesikhathi esifushane anyamalala onke amadayinaso ngaphandle kwezinyoni. Nezinyoni azisindanga ngaphandle komonakalo: amaqembu azo amaningi asendulo awayiphumelelanga le nhlekelele. ## Amaqiniso ngamafuphi - Kwenzeka nini: cishe eminyakeni eyizigidi ezingu-66 edlule - Imbangela enkulu: ukuwa kwe-asteroid - Uphawu lokushayisa: umgodi weChicxulub, eMexico - Kwenzekani futhi: ukuqhuma kwe-Deccan Traps, indima yakho ingeyesibili - Igatsha lamadayinaso elasinda: izinyoni ## Akuwona wonke ashabalala Kufanele siqale ngokulungisa iphutha: amadayinaso awashabalalanga. Undlunkulu ongaphandle kwefasitela lakho uyinzalo yawo eqondile, futhi ngobuhlobo bokuziphendukela kwemvelo izinyoni zingaphakathi kweqembu lamadayinaso njengoba amalulwane engaphakathi kweqembu lezilwane ezincelisayo. Yingakho izazi zezinsalela zikhuluma ngokunemba: kwashabalala amadayinaso angezona izinyoni. Lobu buhlobo buvelaphi, kuchazwa enothini elikhuluma ngezimpaphe. Inhlekelele yashaya kude ngale kwaleli qembu. Kwanyamalala ama-pterosaur, kuhlanganise ne-Pteranodon, nezilwane ezihuquzelayo zasolwandle, phakathi kwazo ne-Mosasaurus. Zafa kanye namadayinaso, kodwa lokho akuzenzanga amadayinaso. ## Yenzani i-asteroid Isibazi sokushayisa ngumgodi weChicxulub enhlonhlweni yaseYucatán eMexico. Izimpawu zokushayisana zitholakala emhlabeni wonke: ungqimba oluncane emngceleni we-Cretaceous ne-Paleogene lugcine izinto ezavela ku-asteroid kanye nezinhlamvu zamaminerali ezaphotshwa yingcindezi enkulu ngokwesabekayo. Ngo-2024 ama-isotope e-ruthenium kulolu ngqimba aveza ukuthi lesi sivakashi savelaphi: kwakuyi-asteroid enekhabhoni eyakheka ngale komzila kaJupiter. Umonakalo awuphelelanga lapho yawela khona. Ngokwezibalo zango-2023, imbangela enkulu kwaba wuthuli lwamatshe oluncane kakhulu: kanye nomsizi nesibabule lwahlala emoyeni iminyaka, lwamisa i-photosynthesis, indlela izitshalo ezenza ngayo ukudla ngokukhanya, cishe iminyaka emibili. Ngokwalelo modeli, izinga lokushisa ebusweni bomhlaba lehla kufika kumadigri angu-15. Kwaqala kwafa izitshalo ne-plankton, kwalandela izilwane ezazidla zona, ekugcineni nezilwane ezizingelayo. ## Kuthiwani ngezintaba-mlilo? Ngaleso sikhathi, endaweni manje eyiNdiya, kwakugeleza i-Deccan Traps: amathafa amakhulu e-lava, ohlobo olungasekho eMhlabeni namuhla. Amagesi ezintaba-mlilo ayeshintsha isimo sezulu. Ngokolwazi lwango-2024, ukuqhuma okukhulu okwenzeka cishe eminyakeni engu-30 000 ngaphambi kokushayisa kwapholisa umhlaba okungenani ngamadigri angu-5. Kodwa eminyakeni engu-20 000 ngaphambi kokuwa kwe-asteroid izinga lokushisa lase libuyele kulelo elalikade likhona. Yingakho manje izintaba-mlilo zinikezwa indima yesibili, nakuba impikiswano ingakapheli. Kwakukade kucatshangwa ukuthi amadayinaso ayesevele ewohloka. Izifundo zango-2025 zithi okuphambene nalokho: izinhlobo zibonakala zimbalwa ngoba amatshe alobo budala agcineke amancane, kanti eNew Mexico imiphakathi yamadayinaso ehlukahlukene yaphila kwaze kwasala amakhulu ambalwa ezinkulungwane zeminyaka ngaphambi kokushayisa. I-Tyrannosaurus ne-Triceratops zazingezona izehluleki. Umhlaba washintsha ngokushesha okukhulu. ## Kungani ezinye zasinda kanti ezinye zafa Yayingekho iresiphi eyodwa yokusinda. Ezinye zasizwa ubuncane, ezinye ukungakhethi ukudla, ukuphila emanzini noma umkhuba wokucasha endaweni ephephile. Kodwa bonke balahlekelwa: nezinyoni nezilwane ezincelisayo zalahlekelwa ngamagatsha amaningi. Ukusinda kweqembu akusho ukuthi zonke izinhlobo zalo zasinda. Emagatsheni asindile kancane kancane kwavela izinhlobo ezintsha, zagcwalisa kabusha umhlaba owawusushiyiwe ungenalutho. Umlando wamadayinaso awuphelanga lapho: uyaqhubeka njalo ekuseni lapho kuphakelwa khona izinyoni eduze kwakho. ## Imibuzo nezimpendulo ### Ingabe onke amadayinaso ashabalala? Cha. Kwanyamalala amadayinaso angezona izinyoni, kodwa ezinye izinyoni zasinda kule nhlekelele. Zonke izinyoni zanamuhla ziyinzalo yazo. ### Umgodi weChicxulub ukuphi? Enhlonhlweni yaseYucatán eMexico. Ingxenye yawo ingaphansi komhlaba owomile, enye ingaphansi kolwandle. ### Ukushabalala kwabangelwa yi-asteroid noma izintaba-mlilo? Yi-asteroid. Ukuqhuma kwe-Deccan kwashintsha isimo sezulu, kodwa ngokolwazi lwango-2024 sasesibuyile esimweni saso ngaphambi kokushayisa, ngakho izintaba-mlilo zinikezwa indima yesibili. ### Kungani izingwenya nezilwane ezincelisayo zasinda? Asikho isizathu esisodwa esisebenza kuzo zonke. Amagatsha athile asizwa yinhlanganisela yendlela yokuphila nokudla: ubuncane, ukungakhethi, ukucasha, amanzi. ## Izinhlobo ezikuleli nothi - Tyrannosaurus rex — https://www.dinoland.ai/species.html?lang=zu&id=1 · https://www.dinoland.ai/llms-species/1-zu.txt - Triceratops horridus — https://www.dinoland.ai/species.html?lang=zu&id=2 · https://www.dinoland.ai/llms-species/2-zu.txt - Ankylosaurus magniventris — https://www.dinoland.ai/species.html?lang=zu&id=9 · https://www.dinoland.ai/llms-species/9-zu.txt - Archaeopteryx lithographica — https://www.dinoland.ai/species.html?lang=zu&id=18 · https://www.dinoland.ai/llms-species/18-zu.txt ## Ukucaphuna Ijenali Yensimu — Umqulu Wolwazi Ngamadayinaso — https://www.dinoland.ai https://www.dinoland.ai/guides/pochemu-vymerli-dinozavry.html?lang=zu