— บทความภาคสนาม —

บทความภาคสนาม

บทความว่าด้วยชีวิตของไดโนเสาร์ การแยกตัวของทวีปโบราณ และสิ่งที่นักบรรพชีวินวิทยาไขปริศนาได้แล้ว

— สารคดีภาคสนาม เรื่องที่ 1 —

ไทรันโนซอรัสตัวจริงเป็นอย่างไร

ยาวสิบสองเมตรจากปลายจมูกถึงปลายหาง กะโหลกยาวเท่าโต๊ะเขียนหนังสือ และฟันที่บดกระดูกจนแหลก ไทรันโนซอรัสอาศัยอยู่ทางตะวันตกของอเมริกาเหนือเมื่อ 68–66 ล้านปีก่อน และโครงกระดูกของมันถูกศึกษาละเอียดกว่าไดโนเสาร์นักล่าขนาดใหญ่ชนิดอื่นใด แต่เรื่องเสียงร้อง สีผิว และนิสัยใจคอ กระดูกบอกอะไรเราได้น้อยกว่านั้นมาก ตรงนี้เองที่มีเรื่องแต่งเติมมากที่สุด

อ่านบทความ →

— สารคดีภาคสนาม เรื่องที่ 2 —

เวโลซิแรปเตอร์ตัวจริงต่างจากในหนังอย่างไร

ถ้าคอหนังได้เจอเวโลซิแรปเตอร์ตัวจริง คงจำไม่ได้แน่ นักล่าตัวนี้สูงแค่เข่าผู้ใหญ่ ยาวสองเมตรรวมหาง และสูงถึงสะโพกเพียงครึ่งเมตร ทั้งตัวยังมีขนปกคลุม แม้จะบินไม่ได้ก็ตาม สิ่งเดียวที่รอดมาจากภาพในหนังก็คงเป็นกรงเล็บโค้งอันใหญ่ที่ขาหลัง

อ่านบทความ →

— สารคดีภาคสนาม เรื่องที่ 3 —

ไดโนเสาร์ตัวไหนใหญ่ที่สุด

ถามนักบรรพชีวินวิทยาว่าไดโนเสาร์ตัวไหนใหญ่ที่สุด เขาจะถามกลับว่า ยาวที่สุด สูงที่สุด หรือหนักที่สุด? ทั้งสามประเภท ผู้ชนะคือซอโรพอด ยักษ์กินพืชคอยาว ถ้าวัดกันที่น้ำหนัก ชื่อที่ได้ยินบ่อยที่สุดคืออาร์เจนติโนซอรัสกับพาตาโกไททัน แต่จะประกาศแชมป์ก็ไม่ง่าย ยักษ์หลายตัวเหลือกระดูกแค่ไม่กี่ชิ้น และตัวเลขก็ถูกคำนวณใหม่ครั้งแล้วครั้งเล่า

อ่านบทความ →

— สารคดีภาคสนาม เรื่องที่ 4 —

ทำไมไดโนเสาร์จึงสูญพันธุ์

เมื่อหกสิบหกล้านปีก่อน ดาวเคราะห์น้อยกว้างราวสิบกิโลเมตรพุ่งชนทะเลตื้นนอกชายฝั่งของดินแดนที่ปัจจุบันคือเม็กซิโก ฝุ่นคลุมท้องฟ้าจนพืชไม่ได้รับแสง และในเวลาไม่นาน ไดโนเสาร์ทุกกลุ่มก็หายไป เหลือแต่นก ถึงอย่างนั้นนกก็ใช่ว่าจะรอดตัว นกโบราณหลายกลุ่มไม่ผ่านพ้นหายนะครั้งนั้น

อ่านบทความ →

— สารคดีภาคสนาม เรื่องที่ 5 —

สไปโนซอรัส: นักล่าริมน้ำ

ในบรรดาไดโนเสาร์ทั้งหมด สไปโนซอรัสน่าจะมีประวัติที่อาภัพที่สุด กระดูกชุดแรกที่ขุดพบในอียิปต์ถูกทำลายไปในปี 1944 หน้าตาของมันจึงต้องประกอบกันขึ้นใหม่อยู่หลายสิบปี เรื่องหลัก ๆ ตอนนี้รู้แล้ว มันอาศัยอยู่ในแอฟริกาเหนือช่วงยุคครีเทเชียส มีขากรรไกรยาวแคบ ใบเรือสูงบนหลัง และกินปลา แต่มันจับปลาด้วยการว่ายน้ำหรือเดินลุยน้ำตื้น เรื่องนี้ยังเถียงกันไม่จบ

อ่านบทความ →

— สารคดีภาคสนาม เรื่องที่ 6 —

ทำไมเทอราโนดอนไม่ใช่ไดโนเสาร์

เทอราโนดอนมักถูกวาดไว้บนกล่องที่เขียนว่า “ไดโนเสาร์” ซึ่งไม่ถูกต้อง มันเป็นเทอโรซอร์ สัตว์เลื้อยคลานบินได้อีกสายหนึ่งที่ใกล้ชิดกับไดโนเสาร์ แต่แยกเป็นสายของตัวเอง ขนาด ความเก่าแก่ หรือการบินได้ ไม่ได้บอกว่าใครเป็นญาติกับใคร สิ่งที่ตัดสินคือต้นกำเนิดและโครงสร้างของโครงกระดูก

อ่านบทความ →

— สารคดีภาคสนาม เรื่องที่ 7 —

ไทรเซราทอปส์: เขา แผงคอกระดูก และชีวิตช่วงปลายยุคครีเทเชียส

สามเขา จะงอยปาก และโล่กระดูกด้านหลังหัว ต่อให้แยกยุคจูแรสซิกกับครีเทเชียสไม่ออก ก็ยังจำไทรเซราทอปส์ได้ ไดโนเสาร์กินพืชที่ยาว 8–9 เมตรตัวนี้อาศัยอยู่ในอเมริกาเหนือช่วงท้ายสุดของยุคครีเทเชียส เคียงข้างไทรันโนซอรัส หน้าตาของมันเรารู้ดี แต่เขาและแผงคอมีไว้ทำอะไร และมันใช้ชีวิตอย่างไร ตรงนี้ความมั่นใจลดลงมาก

อ่านบทความ →

— สารคดีภาคสนาม เรื่องที่ 8 —

ไทรแอสซิก จูแรสซิก ครีเทเชียส: สามยุคของมหายุคมีโซโซอิก

ถ้านับกันตามเวลา ไทรันโนซอรัสอยู่ใกล้เรามากกว่าอยู่ใกล้สเตโกซอรัส นี่ไม่ใช่มุกตลก แต่เป็นเลขคณิตธรรมดา มหายุคมีโซโซอิกกินเวลาราว 186 ล้านปี แบ่งเป็นสามยุค คือไทรแอสซิก จูแรสซิก และครีเทเชียส ในช่วงนั้นไดโนเสาร์ถือกำเนิด แพนเจียแตกออกเป็นเสี่ยง และพืชพรรณกับสัตว์บนโลกก็ผลัดเปลี่ยนกันหลายรอบ

อ่านบทความ →

— สารคดีภาคสนาม เรื่องที่ 9 —

ขนของไดโนเสาร์: ฟอสซิลเล่าอะไรให้เราฟัง

ลองมองนกพิราบดูสักตัว ตรงหน้าคุณคือไดโนเสาร์ และขนของมันก็เป็นมรดกตกทอด ไดโนเสาร์ที่ไม่ใช่นกหลายชนิดทิ้งรอยประทับของขนและร่องรอยอื่น ๆ ไว้ให้เห็น นักวิจัยใช้หลักฐานเหล่านี้ฟื้นหน้าตาของสัตว์ และสืบย้อนว่านกมาจากไหน แต่อย่าเพิ่งด่วนสรุป มีขนไม่ได้แปลว่าบินได้

อ่านบทความ →

— สารคดีภาคสนาม เรื่องที่ 10 —

กอนด์วานา: ทวีปทางใต้ในโลกของไดโนเสาร์

เอาอเมริกาใต้ แอฟริกา แอนตาร์กติกา ออสเตรเลีย และอนุทวีปอินเดีย มาต่อกันเหมือนเศษจานแตก ก็จะได้กอนด์วานา มหาทวีปนี้เริ่มแตกออกในยุคจูแรสซิก ราว 180 ล้านปีก่อน และใช้เวลากว่าร้อยล้านปี ออสเตรเลียกับแอนตาร์กติกาแยกจากกันขาดก็ตอนที่ไดโนเสาร์สูญพันธุ์ไปแล้ว เมื่อทวีปแยกทาง สัตว์ที่อาศัยอยู่บนนั้นก็แยกทางตามไปด้วย

อ่านบทความ →

อ่านเรื่องราวจากหิน

ฟอสซิลไดโนเสาร์เกิดขึ้นได้อย่างไร

ฟอสซิลไดโนเสาร์เกิดขึ้นเมื่อซากหรือร่องรอยคงอยู่ได้นานพอที่จะกลายเป็นส่วนหนึ่งของบันทึกทางธรณีวิทยา สำหรับกระดูก การถูกฝังและน้ำใต้ดินที่มีแร่ละลายอยู่มักช่วยรักษาซากไว้ ส่วนรอยเท้าต้องอาศัยการเก็บรอยประทับให้อยู่ในสภาพเดิม ทั้งสองกระบวนการไม่ได้เก็บเรื่องราวทั้งหมดในชีวิตของสัตว์ไว้

อ่านบทความ →

เวลาที่ซ่อนอยู่ในชั้นหิน

นักวิทยาศาสตร์หาอายุฟอสซิลไดโนเสาร์ได้อย่างไร

นักวิทยาศาสตร์มักหาอายุไดโนเสาร์จากอายุของหินที่อยู่รอบซาก ลำดับชั้นหินบอกว่าอะไรเก่าหรือใหม่กว่ากัน ส่วนแร่ที่เหมาะสมช่วยให้ประมาณอายุเป็นตัวเลขได้ การหาอายุด้วยคาร์บอน-14 ใช้กับซากที่มีอายุน้อยกว่ามาก แต่ช่วงเวลาที่วิธีนี้วัดได้สั้นเกินไปสำหรับไดโนเสาร์ที่ไม่ใช่นก

อ่านบทความ →

ไดโนเสาร์นอกหน้าต่างของคุณ

นกเป็นไดโนเสาร์หรือไม่: คำตอบจากหลักฐาน

ใช่ นกคือไดโนเสาร์ที่ยังมีชีวิตอยู่ โดยเป็นแขนงหนึ่งของเทอโรพอด การบอกว่านกสืบเชื้อสายมาจากไดโนเสาร์นั้นถูกต้อง แต่อาจชวนให้เข้าใจว่านกออกจากกลุ่มนี้ไปแล้ว ในการจำแนกตามวิวัฒนาการ ลูกหลานยังคงอยู่ในกลุ่มที่ตนวิวัฒนาการมา

อ่านบทความ →

สำรวจแผนผังไดโนซอเรีย

ประเภทของไดโนเสาร์: รู้จักกลุ่มสำคัญ

กลุ่มหลักของไดโนเสาร์คือแขนงในแผนผังสายวิวัฒนาการ ไม่ใช่การแบ่งตามขนาด เทอโรพอดมีทั้ง T. rex และนก ซอโรพอดมีเหล่ายักษ์คอยาว ส่วนออร์นิทิสเคียมีไดโนเสาร์มีเขา ปากเป็ด และหุ้มเกราะ คำว่า “ไดโนเสาร์บินได้” กับ “ไดโนเสาร์ทะเล” มักใช้เรียกสัตว์ที่อยู่นอกไดโนซอเรีย

อ่านบทความ →

ก่อนก้าวแรก

ไข่และรังไดโนเสาร์: ฟอสซิลบอกอะไรเรา

ไข่ไดโนเสาร์เผยรายละเอียดการสืบพันธุ์ที่โครงกระดูกตัวเต็มวัยให้ไม่ได้ ทั้งโครงสร้างเปลือก ตัวอ่อนที่กำลังพัฒนา และการเรียงตัวของไข่ในครอก ไดโนเสาร์ทุกชนิดที่เรามีหลักฐานการสืบพันธุ์ล้วนวางไข่ แต่ไข่ฟอสซิลที่พบเดี่ยว ๆ มักไม่อาจบอกได้ด้วยตัวมันเองว่าสัตว์ชนิดใดวางไข่ หรือพ่อแม่อยู่ใกล้รังนานเท่าใด

อ่านบทความ →

สีสันที่กระดูกไม่ได้บอก

ไดโนเสาร์มีสีอะไร: หลักฐานและความไม่แน่นอน

นักวิทยาศาสตร์สร้างภาพสีบางส่วนของไดโนเสาร์ขึ้นใหม่ได้จากตัวอย่างจำนวนน้อยที่เก็บรักษาอย่างดีเป็นพิเศษ โครงสร้างที่มีรงควัตถุและการกระจายตัวของมันอาจเผยสีเข้ม สีอมแดง หรือสีเหลือบ รวมถึงลวดลายบนร่างกาย แต่ฟอสซิลไดโนเสาร์ส่วนใหญ่ไม่ได้เก็บหลักฐานนี้ไว้ ภาพสีทั้งตัวจึงมักยังเป็นการจำลองโดยศิลปิน

อ่านบทความ →