— ကွင်းဆင်းဆောင်းပါး အမှတ် 10 —
ဂွန်ဒွာနာ၊ ဒိုင်နိုဆောခေတ်က တောင်ပိုင်း တိုက်ကြီးများ
အဖြေတို
တောင်အမေရိက၊ အာဖရိက၊ အန္တာတိက၊ ဩစတြေးလျနှင့် အိန္ဒိယ တိုက်ငယ်ကို ကွဲသွားသော ပန်းကန်ပြား အစအနများကဲ့သို့ ပြန်ဆက်ကြည့်လိုက်လျှင် ဂွန်ဒွာနာကို ရမည်။ ၎င်းသည် ဂျူရာဆစ်ခေတ်၊ လွန်ခဲ့သော နှစ်သန်းပေါင်း 180 ခန့်တွင် စတင် ကွဲထွက်ခဲ့ပြီး နှစ်သန်းပေါင်း 100 ကျော် ကြာအောင် ဆက်ကွဲနေခဲ့သည်။ ဩစတြေးလျနှင့် အန္တာတိကတို့ အပြီးအပိုင် ခွဲခွာသွားသည်မှာ ဒိုင်နိုဆောများ မျိုးသုဉ်းပြီးနောက်မှ ဖြစ်သည်။ တိုက်ကြီးများနှင့်အတူ ၎င်းတို့ပေါ်ရှိ သတ္တဝါများလည်း ကွဲကွာသွားကြသည်။
ရှေးမြေပုံက ဘာပြသနည်း
ရှေးကမ္ဘာ မြေပုံကို ဖွင့်ကြည့်ပါ။ ရင်းနှီးသော တိုက်ကြီးများကိုပင် မှတ်မိရန် ခက်သည်။ ယနေ့ ကမ်းခြေမျဉ်းများကို အတိတ်သို့ ရွှေ့ထည့်ရုံဖြင့် မရပါ။ ပင်လယ်ရေ အမြင့် ပြောင်းလဲခဲ့သည်၊ ကုန်းမြေ အချို့ မြင့်တက်လာပြီး အချို့ ရေအောက် ရောက်သွားသည်။ ထို့ကြောင့် ဤမြေပုံမှာ သိပ္ပံနည်းကျ ပြန်လည်ပုံဖော်ချက် ဖြစ်ပြီး ဓာတ်ပုံ မဟုတ်ပါ။
ဂွန်ဒွာနာက အလွန်ကွဲပြားသော သတ္တဝါများ၏ ဇာတ်လမ်းကို ချိတ်ဆက်ပေးသည်။ ဥပမာ တောင်အမေရိကမှ အာဂျင်တီးနိုဆောရပ်စ်နှင့် မြောက်အာဖရိကမှ စပိုင်နိုဆောရပ်စ်။ နှစ်ကောင်စလုံး တောင်ပိုင်း တိုက်ကြီးများ၏ မြေပေါ်တွင် နေထိုင်ခဲ့သော်လည်း ကိုယ့်ကမ္ဘာနှင့်ကိုယ် ဖြစ်သည်။ တစ်ကောင်က ပါတာဂိုးနီးယားတွင်၊ အခြားတစ်ကောင်က မြောက်အာဖရိက မြစ်များအနီးတွင်။
တောင်ပိုင်း ဒိုင်နိုဆောများ ဘာကြောင့် ဤမျှ ကွဲပြားသနည်း
တောင်အမေရိက တစ်ခုတည်းမှာပင် ပုံစံ လုံးဝ မတူသော အသားစားများ နေထိုင်ခဲ့သည်။ ဧရာမ ဂီဂနိုတိုဆောရပ်စ်နှင့် ဦးချိုပါသော ကာနိုတောရပ်စ်။ ၎င်းတို့မှာ မတူညီသော အုပ်စုများမှ ဖြစ်ပြီး ခရီတေးရှပ်ခေတ်၏ မတူညီသော အပိုင်းများတွင် နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ တောင်ပိုင်း တိုက်ကြီးများသည် မျိုးစိတ် အစုအဝေး တစ်ခုတည်း မပြောင်းမလဲ နေထိုင်သည့် ဘေးမဲ့တော ဘယ်တုန်းကမှ မဟုတ်ခဲ့ပါ။
ဂွန်ဒွာနာ ကွဲထွက်နေစဉ် ပင်လယ်များက ၎င်း၏ အစိတ်အပိုင်းများကို ခွဲခြားခဲ့သော်လည်း ကုန်းမြေ ဆက်သွယ်မှု အချို့ ကာလကြာရှည် ဆက်ရှိနေခဲ့သည်။ ရာသီဥတု၊ အပင်များနှင့် အစားအစာတို့လည်း ဆင့်ကဲဖြစ်စဉ်ကို လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။ ပထမဆုံး ဒိုင်နိုဆောများသည် ဤတောင်ပိုင်းတွင် ပေါ်ပေါက်ပြီးမှ မြောက်ဘက်သို့ ရောက်သွားကြသည်ဟု ယူဆခဲ့ကြသည်။ 2025 ခုနှစ်တွင် ဝိုင်အိုမင်း၌ တွေ့ရှိခဲ့သော နှစ်သန်းပေါင်း 230 ခန့် ရှိသည့် ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းက မြောက်ပိုင်းတွင်လည်း မကွာလှသော အချိန်ကတည်းက နေထိုင်ခဲ့ကြောင်း ပြသခဲ့သဖြင့် ဒိုင်နိုဆောတို့၏ ဇာတိမြေ မေးခွန်းမှာ တစ်ဖန် ပွင့်လာပြန်သည်။
တွေ့ရှိချက် မြေပုံကို မည်သို့ ဖတ်မည်နည်း
မြေပုံပေါ်ရှိ အမှတ်အသားက ကတ်တလောက်ပါ သတ္တဝါ၏ ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများနှင့် ဆက်စပ်သော ဒေသကို ပြသည်။ ထိုသတ္တဝါသည် ရှေးကမ်းခြေ၏ ထိုအမှတ်တွင် အတိအကျ နေထိုင်ခဲ့သည်ဟု မဆိုလိုပါ။ ကျွန်ုပ်တို့၏ မြေပုံမှာ လမ်းကြောင်းသိရန် ပုံကြမ်းသာ ဖြစ်သည်။ စေ့စေ့စပ်စပ် လေ့လာလိုသူများအတွက်မူ ဘူမိဗေဒ မြေပုံများနှင့် တွေ့ရှိရာ နေရာများ၏ ဖော်ပြချက်များ လိုအပ်ပါလိမ့်မည်။
ရက်စွဲကိုလည်း ကြည့်ပါ။ မြေပုံသည် လွန်ခဲ့သော နှစ်သန်းပေါင်း 160 ခန့်က ဂွန်ဒွာနာကို ပြသည်။ အလွန်ရှည်လျားသော ရုပ်ရှင်ကားတစ်ကားမှ ဘောင်ကွက် တစ်ကွက်သာ ဖြစ်သည်။ ရင်းနှီးသော ပုံသဏ္ဌာန်များ နောက်ကွယ်တွင် နှစ်သန်းပေါင်း ဆယ်ချီ ကြာသော အပြောင်းအလဲများ ပုန်းကွယ်နေသည်။
မေးခွန်းနှင့် အဖြေ
ဂွန်ဒွာနာ ဆိုသည်မှာ ဘာလဲ။
စူပါတိုက်ကြီးဟုလည်း မကြာခဏ ခေါ်ကြသော ရှေးဟောင်း တောင်ပိုင်း တိုက်ကြီး ဖြစ်သည်။ နောင်တွင် တောင်အမေရိက၊ အာဖရိက၊ အန္တာတိက၊ ဩစတြေးလျ၊ အိန္ဒိယ တိုက်ငယ် ဖြစ်လာမည့် မြေများနှင့် အခြား သေးငယ်သော မြေအချို့ ပါဝင်သည်။
ဂွန်ဒွာနာနှင့် ပန်ဂီယာ ဘာကွာသနည်း။
ပန်ဂီယာက ကမ္ဘာ့ ကုန်းမြေ အားလုံးနီးပါးကို စုစည်းထားသည်။ ဂွန်ဒွာနာက ပိုရှေးကျသည်။ ဒိုင်နိုဆောများ မပေါ်မီ အချိန်အကြာကြီး၊ လွန်ခဲ့သော နှစ်သန်းပေါင်း 600–530 ခန့်ကတည်းက ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်း ပန်ဂီယာ၏ အစိတ်အပိုင်း ဖြစ်လာသည်။ ပန်ဂီယာ ကွဲသွားသောအခါ တစ်ဖန် သီးခြား ခွဲထွက်လာသည်။
၎င်း၏ မြေများပေါ်တွင် မည်သည့် ဒိုင်နိုဆောများ နေထိုင်ခဲ့သနည်း။
တောင်အမေရိကတွင် အာဂျင်တီးနိုဆောရပ်စ်၊ ဂီဂနိုတိုဆောရပ်စ်နှင့် ကာနိုတောရပ်စ်၊ မြောက်အာဖရိကတွင် စပိုင်နိုဆောရပ်စ်နှင့် အခြား မြောက်မြားစွာ။ ၎င်းတို့သည် မတူညီသော နေရာများတွင်၊ မတူညီသော အချိန်များ၌ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။
အန္တာတိကတွင်လည်း ဒိုင်နိုဆောများ ရှိခဲ့ပါသလား။
ရှိခဲ့သည်။ မီဆိုဇိုးအစ်ခေတ်ကြီးတွင် ထိုနေရာသည် ယခုထက် များစွာ ပူနွေးသည်။ ထရန်စ်အန္တာတိက တောင်တန်းများတွင် ဂျူရာဆစ်ခေတ် အစောပိုင်းက ဒိုင်နိုဆောများကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ဦးခေါင်းပေါ်တွင် ခေါင်းမောက်ပါသော အသားစား ခရိုင်ယိုလိုဖိုဆောရပ်စ်နှင့် အပင်စား ဂလေရှယ်လီဆောရပ်စ်တို့ ဖြစ်သည်။ ရေခဲက အနှောင့်အယှက် ပေးနေသဖြင့် တွေ့ရှိချက်များ နည်းပါးသေးသည်။
