Aling dinosaur ang pinakamalaki

Ano ang ibig sabihin ng “pinakamalaki”

Haba, taas at bigat: tatlong magkakaibang paligsahan, at iba-iba ang kampeon sa bawat isa. Kilala ang Argentinosaurus sa bigat nito, na karaniwang tinatantiyang 65–80 tonelada, kahit iilang buto lang nito ang alam natin. Ang dinosaur na mas mahaba ang buntot ay maaaring makalamang dito sa haba pero mas magaan nang husto.

Sa Diplodocus, leeg at buntot ang malaking bahagi ng haba. Sa taas naman lumamang ang Brachiosaurus: mas mahaba ang paa nito sa harap kaysa sa likod, kaya pataas ang likod nito patungong balikat, gaya ng sa giraffe. Namumukod ang Mamenchisaurus sa leeg na pambihira ang haba kahit para sa isang sauropod. Kaya halos walang saysay ang salitang “malaki” kung hindi lilinawin.

Bakit nagkakaiba ang mga tantiya

Malaking suwerte ang makahukay ng buong kalansay ng isang higante. Kadalasan, ilang bertebra at buto ng paa lang ang napupunta sa paleontologist, at binubuo ang iba batay sa mga kamag-anak. Ang bigat naman ay kinukuwenta mula sa kapal ng buto o sa volume ng modelo ng katawan. Kaya may mga dinosaur na “pumapayat”. Ang Patagotitan, na mas kumpleto nang di-hamak kaysa sa Argentinosaurus, ay unang tinantiyang halos 70 tonelada. Kalaunan, naging mga 55–57 na lang.

Kahit malalapit na kamag-anak ay maaaring magkaiba ang pangangatawan: malayong mas matipuno ang Apatosaurus kaysa sa Diplodocus, kahit halos magkasinghaba sila. Malaki rin ang epekto ng dami ng kalamnang “ikinakabit” ng mananaliksik sa kalansay. At kung minsan, wala nang masusuri. Tinantiya noong 2023 na higit sa sandaang tonelada ang Bruhathkayosaurus ng India, pero nadurog ang mga buto nito bago pa napag-aralan, kaya maingat ang mga siyentipiko sa numerong iyon.

Sino ang pinakamalaking maninila

Tatlo ang naglalaban dito: ang Tyrannosaurus, ang Spinosaurus at ang Giganotosaurus. Malamang na ang Spinosaurus ang pinakamahaba, mga 14 metro, sa bigat na 7–7.5 tonelada. Ang Tyrannosaurus naman ang pinakamabigat sa mga maaasahang nasukat: mga 8.8 tonelada ang pinakamalaking natagpuang ispesimen. Malapit dito ang Giganotosaurus, pero mas kulang-kulang ang mga labi nito.

May isa pang suliranin: aling indibidwal ang ihahambing? Mahirap pagtapatin ang isang bata pang hayop, isang ganap nang adulto, at isang ispesimeng binuo mula sa mga piraso. Napakaliit na bahagi lang din ng lahat ng hayop na nabuhay ang natagpuan, kaya malamang hindi napunta sa atin ang tunay na mga may-hawak ng rekord. Ayon sa isang kalkulasyon noong 2024, maaaring mahigit isa't kalahating ulit na mas mabigat ang pinakamalaking T. rex kaysa sa pinakamalaking nahukay.

Paano basahin ang mga numero sa katalogo

Nasa mga kard ang mga numero para maramdaman mo ang laki: ang isa ay kasinlaki ng tao, ang isa naman ay parang tatlong bus na magkakasunod. Tantiya lang ang lahat ng halaga. Mas tapat ang isang saklaw kaysa sa iisang numero, pero gumagalaw rin ang mga hangganan nito kapag may bagong tuklas, gaya ng nangyari sa Patagotitan.