Kulay na hindi nakikita sa buto
Ano ang kulay ng mga dinosaur? Ebidensiya at mga hindi pa tiyak
Maikling sagot
Nabuo ng mga siyentista ang ilang detalye ng kulay ng kakaunting dinosaur na pambihira ang pagkapreserba. Maaaring ipakita ng mga istrukturang may pigment at ng pagkakalat ng mga ito ang mga padron sa katawan at kung maitim, mapula o nag-iiba ang kulay at kinang ang takip nito. Wala ang gayong ebidensiya sa karamihan ng fossil, kaya madalas na rekonstruksiyong masining pa rin ang kumpletong kulay ng hayop.
Mas maliit pa sa balahibo ang palatandaan
May mga melanosome sa balat at balahibo ng mga buhay na hayop. Sa angkop na fossil, maihahambing ang mga istrukturang nakikita sa mikroskopyo at ebidensiyang kemikal sa mga nasa buhay na species. Maaaring limitahan ng paghahambing na iyon ang mga posibleng pigment o ayos ng istrukturang nakaaapekto sa liwanag sa isang lipol na hayop.
Ipinaliliwanag ng Natural History Museum of Utah kapwa ang pagsulong at mga hangganan nito: mas madaling masuri sa ganitong paraan ang ilang kulay kaysa iba. Hindi larawang de-kulay ang fossil, at ang hindi pagkakita ng pigment ay hindi awtomatikong patunay na puti ang bahaging iyon.
Higit sa isang kulay ang naipapakita ng padron
May isang mahalagang specimen ng Psittacosaurus na nag-iingat ng ebidensiya ng mas maitim na itaas at mas mapusyaw na ilalim ng katawan. Gumawa ang mga mananaliksik ng rekonstruksiyon at sinubok kung paano nauugnay ang padron nito sa mga anino sa iba’t ibang liwanag. Ipinaliliwanag ng ulat ng University of Bristol tungkol sa pag-aaral ang hinuha na angkop ang countershading nito sa kalat na liwanag, gaya sa kagubatan.
May magkakasunod na hakbang ang pangangatwirang iyon: napreserbang padron → nabuong modelo ng katawan → paghahambing ng liwanag → haka tungkol sa tirahan. May nadaragdag na palagay sa bawat hakbang. Mas kapaki-pakinabang ang resulta kapag malinaw ang mga hakbang na iyon kaysa kapag pinaikli sa “kayumanggi ang dinosaur na ito at nakatira sa gubat.”
Tingnan ang iba’t ibang antas ng katiyakan
Kapag sinabing nakabatay sa agham ang isang larawan, suriin kung aling bahagi ang mula sa specimen at alin ang idinagdag upang mabuo ang kapani-paniwalang buhay na hayop. Maaaring magsama ang isang rekonstruksiyon ng ilang antas ng katiyakan.
| Pahayag | Kapaki-pakinabang na ebidensiya | Pangunahing limitasyon |
|---|---|---|
| May pigment | Mga obserbasyong mikroskopiko at kemikal | Maaaring mabago ng pagkakalibing ang orihinal na materyal |
| May padron sa katawan | Pagkakalat ng napreserbang pigment | Kailangang buuing muli ang nawawalang bahagi |
| Nag-iiba ang kinang ng takip ng katawan | Paghahambing ng napreserbang istruktura sa balahibo ng buhay na ibon | Nagbabago ang itsura ayon sa anggulo at liwanag |
| Ito ang eksaktong kombinasyon ng kulay ng buong hayop | Isang kumpletong rekonstruksiyon | Maaaring hindi pa alam ang maraming kulay at bahagi ng katawan |
Bakit hindi sapat ang karamihan ng kalansay
Karaniwang mas maraming sinasabi ang buto tungkol sa proporsiyon kaysa kulay sa ibabaw ng katawan. Maaaring walang balat o balahibo kahit ang napakagandang kalansay. Maaaring mula sa mga mineral na naipon habang nagiging fossil ang kasalukuyang kulay nito. Hindi patunay ng maitim na balat ang maitim na fossil na buto.
Kaya maaaring magkaiba ang kulay na piliin ng dalawang maingat na artist para sa iisang dinosaur. Maaaring magkasundo sila sa kalansay ngunit walang direktang ebidensiya ng kulay ng mata o padron sa likod. Ipinaliliwanag ng aming gabay sa pagbuo ng fossil kung bakit magkakaiba ang rekord na iniiwan ng mga tisyu.
Ano ang dapat tingnan sa larawan ng dinosaur
Magsimula sa paliwanag sa larawan. May pinangalanan bang specimen o papel ng pag-aaral? Ibinubukod ba ang napreserbang padron sa hininuha lamang? Lumalampas ba ang pahayag sa saklaw ng ebidensiya? Mas maraming naipapakita ang mga tanong na iyon kaysa kung mukhang makatotohanan ang larawan.
Ihambing ang Microraptor sa Archaeopteryx, saka basahin ang ebidensiya ng balahibo. Maaaring makatulong ang kapani-paniwalang rekonstruksiyon upang mailarawan natin ang hayop, pero dapat malinaw din kung saan nagsisimula ang imahinasyon.
Mga tanong at sagot
Berde o kayumanggi ba ang lahat ng dinosaur?
Walang iisang kombinasyon ng kulay para sa buong Dinosauria. Ipinapakita ng pambihirang mga specimen ang sari-saring padron, habang kakaunti pa ang alam tungkol sa kulay ng karamihan ng species.
Maaari bang malaman ng mga siyentista ang lahat ng orihinal na kulay?
Hindi. Nililimitahan ng pagkapreserba at biyolohiya ng iba’t ibang pigment ang maaaring buuing muli. May kabuluhan pa rin kahit bahagi lamang ng kulay ang nalalaman.
