Spinosaurus: kẻ săn mồi bên bờ nước

Bộ hàm của tay bắt cá

Mõm của Spinosaurus dài và hẹp, răng thẳng hình nón, rất tiện để giữ con mồi trơn tuột. Khủng long bạo chúa thì ngược lại: hộp sọ đồ sộ, răng dày, cắn vụn cả xương. Bộ hàm như vậy cho thấy một kẻ chuyên bắt cá, dù khó tin rằng một con thú săn mồi dài khoảng 14 mét lại chê món khác khi nó tự dẫn xác tới.

Bằng chứng trực tiếp đến từ một họ hàng của nó, Baryonyx. Ở vùng bụng của một bộ xương Baryonyx còn sót lại tàn tích của cá. Có thể nói thực đơn được gửi kèm theo hóa thạch.

Cánh buồm để làm gì

Khung của cánh buồm là những mấu gai rất cao mọc trên đốt sống lưng. Thứ gì phủ lên chúng và lúc con vật còn sống trông ra sao thì xương không cho biết chi tiết, vì mô mềm không còn. “Cánh buồm” chỉ là một tên gọi cho tiện, không hơn.

Có hai giả thuyết. Cánh buồm có thể là tấm biển hiệu để đồng loại nhận ra nhau và chọn bạn đời, hoặc góp phần điều hòa thân nhiệt. Giả thuyết đầu vừa có thêm chỗ dựa từ một phát hiện năm 2026: một loài Spinosaurus mới ở Niger mang trên đầu chiếc mào cao hình lưỡi mã tấu, mà ngoài việc làm tín hiệu cho đồng loại thì khó nghĩ ra công dụng nào khác. Đó là một lý lẽ, chưa phải bằng chứng.

Tay bơi hay con diệc

Xương đặc và chiếc đuôi giống mái chèo từng gợi ý rằng Spinosaurus lặn xuống nước bắt cá. Giờ cán cân đã nghiêng về phía khác. Năm 2024, các phép tính mật độ xương, nền móng của giả thuyết “thợ lặn”, bị đặt dấu hỏi. Đến năm 2026, một loài thứ hai, Spinosaurus mirabilis, được mô tả từ Niger: nó sống khoảng 95 triệu năm trước, cách biển hàng trăm kilômét, bên những dòng sông giữa rừng. Các tác giả ví nó với một con diệc khổng lồ bắt cá ở chỗ nước sâu chừng một, hai mét.

Dù vậy, phe ủng hộ thuyết săn mồi dưới nước vẫn chưa chịu thua. Chỉ một điều là rõ: so với những loài bò sát biển thực thụ như Mosasaurus, Spinosaurus còn kém xa. “Sống gần nước” có thể mang rất nhiều nghĩa, và một con cá bắt được ven bờ chưa biến kẻ đi săn thành thợ lặn.

Vì sao mỗi tranh vẽ một kiểu

Nhà cổ sinh vật học người Đức Ernst Stromer mô tả Spinosaurus năm 1915, dựa trên xương tìm được ở Ai Cập. Năm 1944, số xương ấy bị phá hủy khi Munich bị ném bom, chỉ còn lại các bản mô tả và hình vẽ. Về sau bản phục dựng được sửa dần theo những phát hiện mới, và thay đổi lớn nhất đến từ dữ liệu về chân sau và đuôi. Ước tính hiện nay, khoảng 14 mét và 7,4 tấn, còn non tuổi hơn nhiều cuốn sách: con số 16–18 mét trước kia được coi là phóng đại. Vì thế tranh vẽ ở mỗi thời trông cứ như những con vật khác nhau.