— veldnota no. 7 —
Triceratops: horings, ’n benige nekskild en die lewe aan die einde van die Kryt
Kort antwoord
Drie horings, ’n snawel en ’n benige skild agter die kop: selfs iemand wat die Jura nie van die Kryt kan onderskei nie, herken Triceratops. Dié planteter van 8–9 meter lank het heel aan die einde van die Kryt in Noord-Amerika geleef, skouer aan skouer met Tyrannosaurus. Hoe hy gelyk het, weet ons goed. Waarvoor die horings en die nekskild was en hoe hy hom gedra het, is minder seker.
Tyrannosaurus se buurman
Hier is die filmtweestryd nie versin nie: Triceratops en Tyrannosaurus het werklik in dieselfde tyd en op dieselfde plekke geleef. Hul bene lê in dieselfde afsettings, byvoorbeeld in die Hell Creek-formasie. Op Triceratops-bene word tandmerke van Tyrannosaurus gevind, so hy was beslis op die roofdier se spyskaart.
’n Volwasse Triceratops het 8–9 meter lank geword. Hy het op vier pote geloop, plante met sy snawel afgeknip en dit met tande in digte rye fyngemaal. Die beroemde kop laat jou maklik die res miskyk, en dit is jammer: die lyf was massief, ’n goeie pasmaat vir die wapenrusting.
Waarvoor die horings en die nekskild?
Twee lang horings bo die oë, ’n derde op die neus en agter dit alles ’n benige nekskild. Familielede het dieselfde idee anders uitgevoer: Styracosaurus het sy nekskild byvoorbeeld met lang penne versier.
Met die horings kon hy roofdiere afweer en met mededingers stoei, en die opvallende kop het gehelp om met soortgenote te kommunikeer. ’n Stryd om die leiding van die trop kan die bene nie rekonstrueer nie, maar daar is wel gegewens oor groeplewe. In Wyoming is minstens vyf Triceratops opgegrawe wat saam gesterf het, en chemiese ontleding van hul tande het gewys dat hulle in dieselfde gebiede rondgeswerf het. Hoe sulke groepe georganiseer was, weet niemand nie.
Gehoringde familie
Die seratopsiërs, die groep waartoe Triceratops behoort, was nie altyd reuse met lang horings nie. Die Mongoolse Protoceratops is baie kleiner en het glad nie ’n paar horings bo die oë nie. Die verwantskap is na, maar op die eerste oogopslag lyk hulle min na mekaar.
Triceratops word die meeste met Torosaurus vergelyk, wat groot openinge in sy nekskild gehad het. In 2010 is voorgestel dat Torosaurus bloot ’n baie ou Triceratops is. Die hipotese het nie die toets deurstaan nie: in 2022 is oorblyfsels van Torosaurus-diere beskryf wat nog nie volwasse was nie, en jong diere kan nie ’n “ouderdomstadium” hê nie. Vandag word hulle as aparte genera beskou. Die vraag was nogtans geregverdig, want dinosourusbene het met die jare sterk verander.
Vrae en antwoorde
Waarvoor het Triceratops horings nodig gehad?
Heel waarskynlik vir verskeie dinge tegelyk: om roofdiere af te weer en om met soortgenote kragte te meet. Watter funksie die belangrikste was, is nog nie vasgestel nie.
Het hy in dieselfde tyd as Stegosaurus geleef?
Nee. Stegosaurus het in die Laat Jura geleef, Triceratops heel aan die einde van die Kryt. Tientalle miljoene jare lê tussen hulle.
Is Triceratops en Torosaurus dieselfde dier?
Volgens die huidige kennis nie: hulle is aparte genera. Die hipotese van 2010 dat Torosaurus ’n verouderde Triceratops is, is nie deur latere studies gesteun nie.
Kon hy hom teen Tyrannosaurus verdedig?
Ja, hy kon. ’n Volwasse Triceratops met sy grootte en horings was gevaarlike prooi, maar hoe so ’n ontmoeting sou afloop, kon niemand vooraf sê nie.
