— یادداشت میدانی شمارهٔ 2 —
ولوسیراپتور: شکارچی واقعی چه فرقی با نسخهٔ سینمایی داشت
پاسخ کوتاه
اگر تماشاگر سینما به ولوسیراپتور واقعی برمی‌خورد، اصلاً نمی‌شناختش. این شکارچی تا زانوی یک آدم بزرگسال می‌رسید: دو متر درازا با دم و نیم متر بلندی تا لگن. تنش هم پوشیده از پر بود، هرچند پرواز نمی‌کرد. از تصویر سینمایی‌اش شاید فقط چنگال بزرگ و خمیدهٔ پای عقب درست از آب درآمده باشد.
شکارچی‌ای به اندازهٔ سگ
دو متر درازای ولوسیراپتور گمراه‌کننده است: بیشترش گردن و دم بود و تنه کوچک. وزنش 15 تا 20 کیلوگرم بود و درشت‌ترین‌ها کمی بیشتر، یعنی به اندازهٔ یک سگ متوسط. با شکارچیِ هم‌قد آدم در «پارک ژوراسیک» فقط اسمش یکی است.
دم بلند کار وزنهٔ تعادل را می‌کرد. روی انگشت دوم هر پای عقب یک چنگال داسی بزرگ بود. طبق یکی از فرضیه‌ها، شکارچی با آن طعمه‌ای را که دست‌وپا می‌زد نگه می‌داشت.
از کجا می‌دانیم پر داشت
در سال 2007 روی استخوان زند زیرینِ یک ولوسیراپتور ردیفی از برجستگی‌های ریز دیده شد. پرندگان امروزی هم همین برجستگی‌ها را دارند و پرها به آنها وصل می‌شوند. خودِ پرها در این نمونه حفظ نشده‌اند، اما برجستگی‌ها کافی‌اند، به‌ویژه که پوشش پرِ خویشاوندان نزدیکش را از اثرهایی که در سنگ مانده می‌شناسیم.
ولوسیراپتور به خانوادهٔ درومئوسوریدها تعلق دارد. در کاتالوگ ما داینونیکوس و یوتاراپتور هم از همین خانواده‌اند و هر دو به‌مراتب بزرگ‌تر. خویشاوندند، نه همزاد: اندازه‌شان فرق دارد و در زمان‌های متفاوتی زندگی می‌کردند.
نبردی که در شن ماند
مشهورترین یافته از مغولستان دو اسکلتِ درهم‌گره‌خورده است: یک ولوسیراپتور و یک پروتوسراتوپس. اسمشان را هم همین گذاشته‌اند، «دایناسورهای در حال نبرد». دیرینه‌شناس تقریباً همیشه یک جانور پیدا می‌کند، اما این‌جا یک رویداد در سنگ مانده است: از وضعیت استخوان‌ها پیداست که این دو با هم گلاویز بوده‌اند.
به احتمال زیاد هر دو در گرماگرم کشمکش زیر شن مدفون شدند. اینکه دعوا سر چه بود و کدام اول حمله کرد، از روی استخوان‌ها معلوم نمی‌شود. خود نبرد واقعیت است. بقیه‌اش را باید از خود ساخت.
تصویر سینمایی از کجا آمد
«راپتور»های پردهٔ سینما از نظر قد به داینونیکوس نزدیک‌ترند تا به ولوسیراپتور. تازه، مدت‌ها آنها را بدون حتی یک پر نشان می‌دادند. اینکه پوشش واقعی این خویشاوندان چه شکلی می‌توانست باشد، از میکروراپتور پیداست که پرهای بلندش حتی روی پاهای عقب هم می‌رویید.
شکار گروهی و هماهنگ هم ترفند فیلم‌نامه است، نه واقعیتی ثابت‌شده. دربارهٔ عادت‌های شکارچیان منقرض‌شده خیلی کمتر از اسکلتشان می‌دانیم. چند جانور که کنار هم پیدا شده‌اند هنوز ثابت نمی‌کنند که در زندگی با هم شکار می‌کردند.
پرسش و پاسخ
ولوسیراپتور چه اندازه‌ای داشت؟
حدود دو متر درازا با دم و تقریباً نیم متر بلندی تا لگن. وزنش 15 تا 20 کیلوگرم بود.
پر داشت؟
بله. روی استخوان زند زیرین برجستگیهایی مانده که پرها به آنها وصل بودند، درست مثل پرندگان امروزی.
چرا در فیلمها اینقدر بزرگ است؟
«راپتور» سینمایی بیشتر به داینونیکوس، خویشاوند درشتترش، شبیه است. ولوسیراپتور واقعی خیلی کوچکتر بود.
چنگال داسی به چه کاری می‌آمد؟
به احتمال زیاد برای نگه داشتن طعمه. اینکه دقیقاً چطور از آن استفاده می‌کرد، هنوز روشن نیست.
