— notatka terenowa nr 3 —
Który dinozaur był największy?
Krótka odpowiedź
Zapytaj paleontologa, który dinozaur był największy, a odpowie pytaniem: najdłuższy, najwyższy czy najcięższy? We wszystkich trzech konkurencjach wygrywają zauropody, długoszyje olbrzymy roślinożerne. Pod względem masy najczęściej wymienia się argentynozaura i patagotytana. Mistrza trudno jednak ogłosić: z wielu gigantów zostało ledwie kilka kości, a szacunki raz po raz się przelicza.
Co znaczy „największy”
Długość, wysokość i masa to trzy osobne konkurencje i w każdej wygrywa kto inny. Argentynozaur słynie z wagi: zwykle szacuje się go na 65–80 ton, choć znamy go z zaledwie kilku kości. Dinozaur z dłuższym ogonem mógł go przegonić na długość, a przy tym być znacznie lżejszy.
U diplodoka większość długości przypadała na szyję i ogon. Brachiozaur brał wzrostem: przednie nogi miał dłuższe od tylnych, więc grzbiet wznosił mu się ku barkom jak u żyrafy. Mamenchizaur wyróżniał się szyją niezwykle długą nawet jak na zauropoda. Samo słowo „duży” bez dopowiedzenia niewiele więc znaczy.
Skąd biorą się rozbieżności
Cały szkielet olbrzyma to wielkie szczęście. Zwykle paleontologowi trafia się kilka kręgów i kości nóg, resztę uzupełnia się według krewnych, a masę liczy z grubości kości albo z objętości modelu ciała. Stąd biorą się „odchudzania”. Patagotytana, znanego o wiele lepiej niż argentynozaur, najpierw oszacowano na prawie 70 ton, później na mniej więcej 55–57.
Nawet bliscy krewni bywali zbudowani inaczej: apatozaur był znacznie masywniejszy od diplodoka, choć długość miały podobną. Dużo zależy też od tego, ile mięśni badacz „nałoży” na szkielet. A czasem nie ma czego sprawdzać. Indyjskiego Bruhathkayosaurusa w 2023 roku oszacowano na ponad sto ton, ale jego kości rozpadły się, zanim ktokolwiek je zbadał. Do tej liczby podchodzi się więc ostrożnie.
Kto był największym drapieżnikiem
Tu rywalizuje trzech pretendentów: tyranozaur, spinozaur i giganotozaur. Najdłuższy był prawdopodobnie spinozaur, około 14 metrów przy masie 7–7,5 tony. Najcięższy spośród rzetelnie zmierzonych jest tyranozaur: największy znaleziony okaz ważył około 8,8 tony. Giganotozaur niewiele mu ustępuje, ale znamy go z mniej kompletnych szczątków.
Jest jeszcze jeden kłopot: który osobnik brać pod uwagę? Podrostka, dojrzałego dorosłego i okazu złożonego z ułamków trudno ze sobą porównywać. Do tego odnaleziono znikomą część wszystkich zwierząt, jakie kiedykolwiek żyły, więc prawdziwi rekordziści raczej nam się nie trafili. Według obliczeń z 2024 roku największy tyranozaur mógł być ponad półtora raza cięższy od największego znalezionego.
Jak czytać liczby w katalogu
Liczby na kartach pomagają poczuć skalę: ten był wielkości człowieka, a tamten jak trzy autobusy ustawione jeden za drugim. Wszystkie wartości są przybliżone. Zakres jest uczciwszy niż pojedyncza liczba, ale i jego granice przesuwają się po nowych odkryciach. Tak właśnie było z patagotytanem.
Pytania i odpowiedzi
Który dinozaur był najcięższy?
Głównymi kandydatami są argentynozaur (około 65–80 ton) i patagotytan (około 55–57 ton według najnowszych obliczeń). Szkielet argentynozaura jest zbyt niekompletny, by bez wahania ogłosić go mistrzem.
Który dinozaur był najdłuższy?
Być może Supersaurus, krewny diplodoka. Dawniej przypisywano mu 33–34 metry, a według rekonstrukcji z 2021 roku miał co najmniej 39. Tę liczbę przedstawiono jak dotąd tylko w referacie na konferencji naukowej, więc na ostateczną jest za wcześnie.
Który dinozaur drapieżny był największy?
Pod względem długości prawdopodobnie spinozaur: około 14 metrów. Pod względem masy tyranozaur, około 8,8 tony u największego znalezionego okazu. Giganotozaur trzyma się tuż obok.
Dlaczego nie da się poznać dokładnej masy?
Dinozaura nie postawisz na wadze. Tkanki miękkie prawie nigdy się nie zachowują, szkielety są niekompletne, więc masę trzeba wyliczać z danych pośrednich.
