— veldnotitie nr. 5 —
Spinosaurus, de rover aan het water
Kort antwoord
Geen dinosaurus heeft zoveel pech gehad als Spinosaurus. De eerste botten, gevonden in Egypte, gingen in 1944 verloren, en daarna moest zijn uiterlijk decennialang opnieuw worden opgebouwd. De hoofdlijnen kennen we inmiddels. Hij leefde in het Krijt in Noord-Afrika, had lange smalle kaken en een hoog zeil op zijn rug, en at vis. Maar of hij die zwemmend ving of door ondiep water wadend, daarover wordt nog altijd gestreden.
De kaken van een visser
Spinosaurus had een lange, smalle snuit en rechte, kegelvormige tanden, ideaal om glibberige prooi vast te houden. Bij Tyrannosaurus is het precies andersom: een massieve schedel en dikke tanden die bot verbrijzelden. Zulke kaken verraden een visser, al zal een roofdier van zo’n 14 meter andere prooi niet hebben versmaad als die zich aandiende.
Direct bewijs komt van zijn verwant Baryonyx. In de buikstreek van een van diens skeletten liggen visresten. Het menu werd als het ware bij de vondst meegeleverd.
Waarvoor diende dat zeil?
Het zeil rust op extreem lange uitsteeksels van de rugwervels. Wat daaroverheen zat en hoe het er bij leven uitzag, valt uit de botten niet in detail af te leiden, want zachte weefsels zijn niet bewaard. ‘Zeil’ is een handige bijnaam, meer niet.
Er zijn twee verklaringen. Het zeil kan een uithangbord zijn geweest waaraan soortgenoten elkaar herkenden en partners kozen, of het hielp bij het regelen van de lichaamswarmte. De eerste kreeg steun van een vondst uit 2026: een nieuwe Spinosaurus-soort uit Niger droeg op zijn kop een hoge, sabelvormige kam, en daarvoor is moeilijk een ander doel te bedenken dan signalen naar soortgenoten. Een argument, nog geen bewijs.
Zwemmer of reiger?
Compacte botten en een staart als een roeispaan brachten onderzoekers op het idee dat Spinosaurus naar vis dook. Inmiddels slaat de balans de andere kant op. In 2024 werden de berekeningen van de botdichtheid waarop het duikersidee steunde in twijfel getrokken, en in 2026 werd uit Niger een tweede soort beschreven, Spinosaurus mirabilis. Die leefde zo’n 95 miljoen jaar geleden honderden kilometers van zee, langs rivieren in het bos. De auteurs vergelijken hem met een reusachtige reiger die vis ving in water van hooguit een paar meter diep.
De aanhangers van de onderwaterjacht hebben zich overigens niet gewonnen gegeven. Eén ding staat vast: met echte zeereptielen als Mosasaurus kon Spinosaurus zich bij lange na niet meten. ‘Leefde aan het water’ kan heel verschillende dingen betekenen, en een vis die bij de oever is gevangen, maakt van een jager nog geen duiker.
Waarom hij er op elke tekening anders uitziet
De Duitse paleontoloog Ernst Stromer beschreef Spinosaurus in 1915 aan de hand van botten uit Egypte. In 1944 gingen die botten verloren bij een bombardement op München; alleen de beschrijvingen en afbeeldingen bleven over. Daarna werd de reconstructie met elke nieuwe vondst bijgesteld, en het sterkst veranderde ze door wat er bekend werd over de achterpoten en de staart. Ook de huidige schatting, ongeveer 14 meter en 7,4 ton, is jonger dan veel boeken: de vroegere 16 tot 18 meter geldt nu als te hoog. Tekeningen uit verschillende jaren lijken daardoor telkens een ander dier te tonen.
Vragen en antwoorden
Kon Spinosaurus zwemmen?
Hij leefde in nauw contact met water, maar wat voor zwemmer hij was, is omstreden. Studies uit 2024–2026 schetsen eerder een rover die als een reiger door ondiep water waadde en vis greep dan een achtervolger onder water. De discussie is niet gesloten.
Wie zou winnen: Spinosaurus of Tyrannosaurus?
Geen van beiden, want ze konden elkaar nooit tegenkomen. Tussen hen liggen tientallen miljoenen jaren en een oceaan. Zo’n duel bestaat alleen in de film.
Waarvoor diende het zeil?
Waarschijnlijk om indruk te maken op soortgenoten. Ook warmteregeling wordt genoemd. Een sluitend antwoord is er niet.
Wat at Spinosaurus?
Vooral vis, zo blijkt uit zijn kaken en tanden. Maar er is geen reden om hem als pure viseter te zien.
