రాళ్లు చెప్పేది చదవడం
డైనోసార్ శిలాజాలు ఎలా ఏర్పడతాయి?
సంక్షిప్త సమాధానం
అవశేషాలు లేదా జాడలు భూగర్భ చరిత్రలో భాగమయ్యేంత కాలం నిలిచినప్పుడు డైనోసార్ శిలాజం ఏర్పడుతుంది. ఎముక విషయంలో పూడుకుపోవడం, ఖనిజాలు అధికంగా ఉన్న భూగర్భజలం తరచూ సంరక్షణకు దోహదపడతాయి. పాదముద్ర విషయంలో ముద్ర చెదరకుండా ఉండటమే కీలకం. ఏ ప్రక్రియా జంతువు జీవితానికి సంబంధించిన పూర్తి కథనాన్ని భద్రపరచదు.
పూడుకుపోవడం ఎముక నిలిచేందుకు ఒక అవకాశం ఇస్తుంది
చాలా కళేబరాలు కనుమరుగవుతాయి. మృతదేహాలను తినే జంతువులు వాటిని చెల్లాచెదురు చేస్తాయి; సూక్ష్మజీవులు వాటిని కుళ్లిస్తాయి; వాతావరణ ప్రభావం మిగిలిన భాగాలను దెబ్బతీస్తుంది. శరీరాన్ని లేదా చెదిరిన ఎముకలను అవక్షేపాలు కప్పితే ఆ వినాశనం ఆగవచ్చు. కండరాలు లేదా అవయవాల కంటే గట్టి కణజాలాలు నిలిచే అవకాశం సాధారణంగా ఎక్కువ. అవక్షేపాలు నిరంతరం చేరడం వల్ల వరద మైదానాలు, అలాంటి పరిసరాలు శిలాజ రికార్డులో ఎందుకు ముఖ్యమో అమెరికా నేషనల్ పార్క్ సర్వీస్ వివరిస్తుంది.
పురాజీవశాస్త్రవేత్త సుత్తి పట్టకముందే రికార్డులో పక్షపాతం ఏర్పడుతుంది. బురద నది పక్కన జీవించిన జంతువుకు, కోతకు గురవుతున్న ఎత్తైన ప్రాంతంలో జీవించిన జంతువుకు భద్రపడే అవకాశాలు వేరు. అందువల్ల శిలాజ రికార్డులో ఖాళీ ఉందంటే ఆ కాలంలో జీవం లేదని తప్పనిసరిగా అర్థం కాదు.
ఎముక శిలాజంగా ఎలా మారుతుంది
ఎముకలో చిన్న ఖాళీలు ఉంటాయి. భూగర్భజలం కరిగిన ఖనిజాలను వాటిలోకి తీసుకెళ్లవచ్చు; అక్కడ స్ఫటికాలు పెరుగుతాయి. దీనినే పెర్మినరలైజేషన్ అంటారు. ప్రతిస్థాపన వేరే ప్రక్రియ: అసలు పదార్థం కరిగి, దాని స్థానాన్ని ఖనిజాలు ఆక్రమిస్తాయి. ఒకే శిలాజంపై రెండు ప్రక్రియలూ ప్రభావం చూపవచ్చు. రసాయన కూర్పు మారినా సున్నితమైన శరీర నిర్మాణ వివరాలు నిలవవచ్చు.
సహజ చరిత్ర మ్యూజియం వివరణ పూడుకుపోవడం, అవక్షేపాలు పేరుకోవడం, ఖనిజాలు చేరడం గురించి చెబుతుంది. ఈ ప్రక్రియలు పరస్పరం కలిసిపోతాయి. నిర్దిష్ట సంవత్సరాలు గడిచాక పూడిన ప్రతి ఎముకను శిలాజంగా మార్చే ఒకే కాలపరిమితి లేదు.
| ప్రక్రియ | ఏం జరుగుతుంది | శిలాజం ఏం నిలుపుకోవచ్చు |
|---|---|---|
| పెర్మినరలైజేషన్ | రంధ్రాలను ఖనిజాలు నింపుతాయి | ఎముక లోపలి నిర్మాణం |
| ప్రతిస్థాపన | అసలు పదార్థం స్థానంలో ఖనిజాలు చేరతాయి | అసలు ఆకారం, వివరాల్లో కొంత భాగం |
| సహజ అచ్చు, పోత రూపం | ముద్ర మిగులుతుంది; తర్వాత అది నిండవచ్చు | బయటి లేదా లోపలి ఆకారం |
| ముద్ర | ఒక ఉపరితలం అవక్షేపంలో గుర్తును వదులుతుంది | చర్మపు సూక్ష్మ ఆకృతి, ఈక అంచు లేదా పాదముద్ర |
శిలాజంలో ఎముక ఉండాల్సిన అవసరం లేదు
తడి నేలపై నడిచే డైనోసార్ పాదముద్రలను వదలవచ్చు; అవి తర్వాత కప్పబడి భద్రపడవచ్చు. కోప్రోలైట్ అనే శిలాజ మలం వేరొక కార్యకలాపాన్ని నమోదు చేస్తుంది. ఇవి జాడ శిలాజాలు. పన్ను లేదా వెన్నుపూస శరీర శిలాజం. ఆధారం జీవినే సూచిస్తుందా, లేక అది చేసిన పనిని సూచిస్తుందా అన్నదే తేడా; “నిజమైన”, “తక్కువ నిజమైన” శిలాజాల మధ్య తేడా కాదు.
అసాధారణ నిక్షేపాలు సాధారణ అస్థిపంజరాల్లో లేని వివరాలను కొన్నిసార్లు భద్రపరుస్తాయి. అలాంటి అరుదైన ఆవిష్కరణలు పునర్నిర్మాణాన్ని ఎందుకు మార్చగలవో మా డైనోసార్ ఈకల మార్గదర్శిని చూపుతుంది.
శిలాజాలు చివరికి ఉపరితలంపై ఎందుకు కనిపిస్తాయి
అవక్షేప శిల పూడి ఉండవచ్చు, మడతపడవచ్చు లేదా పైకి లేవవచ్చు; చివరికి కోత వల్ల బయటపడవచ్చు. అప్పుడు శిలాజాన్ని కనుగొనే అవకాశం వస్తుంది, కానీ మరో దశ నష్టం కూడా మొదలవుతుంది. ఎక్కడ వెతకాలో నిర్ణయించేందుకు పరిశోధకులు భూగర్భ పటాలు, బయటపడిన శిలలను ఎలా ఉపయోగిస్తారో అమెరికన్ మ్యూజియం ఆఫ్ నేచురల్ హిస్టరీ వివరిస్తుంది.
విలువైన ఆవిష్కరణ అంటే విడిగా దొరికిన ఎముక మాత్రమే కాదు. దాని శిలాపొర, స్థానం, ఇతర అవశేషాలతో సంబంధం నేపథ్యాన్ని అందిస్తాయి. ఒక ఆవిష్కరణను డైనోసార్ చరిత్రలో ఉంచేందుకు ముందుగా ట్రయాసిక్, జురాసిక్, క్రెటేషియస్ కాలాలను చూడండి; తర్వాత ఆ ప్రత్యేక పొర వయసును ఏ ఆధారాలు నిర్ణయిస్తున్నాయో అడగండి.
ప్రశ్నలు, సమాధానాలు
శిలాజ డైనోసార్ ఎముకలు నిజమైన ఎముకలేనా?
ఒకప్పుడు జీవించిన జంతువుల నిజమైన అవశేషాలే; శిలాజీకరణలో అవి మార్పు చెందాయి. నమూనాను ఆధారంగా చేసుకుని ఆధునిక మ్యూజియం తయారుచేసే పోత ప్రతిరూపం సహజ శిలాజానికి భిన్నం.
పూడుకుపోయిన ప్రతి డైనోసార్ శిలాజమవుతుందా?
కాదు. అవశేషాలు కుళ్లిపోవచ్చు, కరిగిపోవచ్చు, చెదిరిపోవచ్చు లేదా తర్వాతి భూగర్భ ప్రక్రియల్లో నాశనమవవచ్చు. పూడుకుపోవడం భద్రపడే అవకాశాన్ని పెంచుతుంది; హామీ ఇవ్వదు.
