— క్షేత్ర గమనిక నం. 5 —
స్పైనోసారస్: నీటి అంచున వేటగాడు
సంక్షిప్త సమాధానం
స్పైనోసారస్కు ఉన్నంత దురదృష్టకరమైన చరిత్ర మరే డైనోసార్కూ లేదు. ఈజిప్టులో దొరికిన మొదటి ఎముకలు 1944లో నాశనమయ్యాయి, ఆ తర్వాత దశాబ్దాల పాటు దాని రూపాన్ని మళ్లీ మొదటి నుంచి కూర్చుకోవాల్సి వచ్చింది. ముఖ్యమైన విషయాలు ఈరోజు తెలుసు. ఇది క్రెటేషియస్ కాలంలో ఉత్తర ఆఫ్రికాలో జీవించింది, దానికి పొడవాటి సన్నని దవడలు, వీపుపై ఎత్తైన తెరచాప ఉండేవి, చేపలు తినేది. ఆ చేపలను ఈదుతూ పట్టేదా, లోతులేని నీటిలో నడుస్తూ పట్టేదా అన్నదే ఇంకా తేలని వాదం.

జాలరి దవడలు
స్పైనోసారస్ మూతి పొడవుగా, సన్నగా ఉంటుంది. పళ్లు నిటారుగా, శంఖు ఆకారంలో ఉంటాయి, జారిపోయే ఎరను గట్టిగా పట్టుకోవడానికి అనువుగా. టైరన్నోసారస్లో అంతా దీనికి భిన్నం: బరువైన పుర్రె, ఎముకలను పిండి చేసే లావాటి పళ్లు. ఇలాంటి దవడలు జాలరివే. అయినా సుమారు 14 మీటర్ల పొడవున్న వేటగాడు వేరే ఎర చేతికి చిక్కితే వదులుకునేదని అనుకోలేం.
నేరుగా సాక్ష్యం దాని బంధువు బేరియోనిక్స్ నుంచి వచ్చింది. దాని ఒక అస్థిపంజరం పొట్ట భాగంలో చేపల అవశేషాలు భద్రపడ్డాయి. భోజనాల జాబితా శిలాజంతో పాటే జతచేసి వచ్చిందనుకోండి.
తెరచాప దేనికి
తెరచాపకు ఆధారం వీపు వెన్నుపూసల నుంచి పైకి పొడుచుకొచ్చిన చాలా పొడవైన కొనలు. వాటిని ఏది కప్పి ఉంచేది, బతికున్నప్పుడు అది ఎలా కనిపించేది అన్నది ఎముకలను బట్టి వివరంగా చెప్పలేం: మెత్తని కణజాలాలు మిగల్లేదు. “తెరచాప” అనేది సౌకర్యం కోసం పెట్టుకున్న మారుపేరు మాత్రమే.
రెండు వాదనలున్నాయి. సొంత జాతివాటిని గుర్తించడానికి, జతను ఎంచుకోవడానికి పనికొచ్చే ఒక బోర్డు లాంటిది కావచ్చు, లేదా ఉష్ణ వినిమయానికి తోడ్పడి ఉండొచ్చు. మొదటి వాదనకు 2026 నాటి ఒక ఆవిష్కరణ బలం చేకూర్చింది: నైజర్లో దొరికిన కొత్త స్పైనోసారస్ జాతి తలపై వంకర కత్తిలాంటి ఎత్తైన శిఖ ఉండేది. సొంత జాతివాటికి సంకేతాలివ్వడం తప్ప దానికి వేరే ఉపయోగం ఊహించడం కష్టం. ఇది వాదనకు బలమే, రుజువు మాత్రం ఇంకా కాదు.
ఈతగాడా, కొంగా
దట్టమైన బరువైన ఎముకలు, తెడ్డులాంటి తోక చూసి స్పైనోసారస్ చేపల కోసం నీట మునిగేదనే ఆలోచన వచ్చింది. ఇప్పుడు త్రాసు మరో వైపు మొగ్గింది. ఈ ఆలోచనకు పునాదైన ఎముక సాంద్రత లెక్కలను 2024లో ప్రశ్నించారు. 2026లో నైజర్ నుంచి రెండో జాతి అయిన Spinosaurus mirabilisను వర్ణించారు. అది సుమారు 95 మిలియన్ సంవత్సరాల క్రితం సముద్రానికి వందల కిలోమీటర్ల దూరంలో, అడవుల గుండా పారే నదుల ఒడ్డున జీవించింది. వర్ణించిన శాస్త్రవేత్తలు దాన్ని ఒక భారీ కొంగతో పోలుస్తున్నారు: రెండు మీటర్ల లోతు వరకు నీటిలో నిలబడి చేపలు పట్టే కొంగ.
నీటి అడుగున వేట సిద్ధాంతాన్ని నమ్మేవాళ్లు మాత్రం వెనక్కి తగ్గలేదు. ఒక్కటి మాత్రం స్పష్టం: మోసాసారస్ వంటి అసలైన సముద్ర సరీసృపాలకు స్పైనోసారస్ ఎక్కడా సాటి రాదు. “నీటి దగ్గర జీవించింది” అనే మాటకు ఎన్నో అర్థాలుండొచ్చు. ఒడ్డు దగ్గర చేప పట్టినంత మాత్రాన ఏ వేటగాడూ నీట మునిగే ఈతగాడు అయిపోడు.
దాన్ని ఒక్కొక్కరు ఒక్కోలా ఎందుకు గీస్తారు
జర్మన్ పురాజీవ శాస్త్రవేత్త ఎర్న్స్ట్ స్ట్రోమర్ 1915లో ఈజిప్టు ఎముకల ఆధారంగా స్పైనోసారస్ను వర్ణించారు. 1944లో మ్యూనిక్ మీద జరిగిన బాంబు దాడిలో ఆ ఎముకలు ధ్వంసమయ్యాయి. మిగిలినవి వర్ణనలు, చిత్రాలు మాత్రమే. ఆ తర్వాత కొత్త ఆవిష్కరణలతో పునర్నిర్మాణాన్ని సరిదిద్దుతూ వచ్చారు, వెనక కాళ్లు, తోక గురించిన సమాచారం దాన్ని అన్నిటికంటే ఎక్కువగా మార్చింది. ప్రస్తుత అంచనా, సుమారు 14 మీటర్లు, 7.4 టన్నులు, చాలా పుస్తకాల కంటే కొత్తది. పాత 16–18 మీటర్ల అంకెను ఇప్పుడు అతిగా వేసిన అంచనాగా భావిస్తారు. అందుకే వేర్వేరు సంవత్సరాల బొమ్మలు వేర్వేరు జంతువులను చూపిస్తున్నట్టు కనిపిస్తాయి.
ప్రశ్నలు, సమాధానాలు
స్పైనోసారస్ ఈదగలదా?
నీటితో దానికి గాఢమైన అనుబంధం ఉండేది, ఎంత బాగా ఈదేది అన్నదే వివాదం. 2024–2026 నాటి అధ్యయనాలు నీటి అడుగున ఎరను వెంటాడే జంతువు కంటే లోతులేని నీటిలో నడుస్తూ కొంగలా చేపలు పట్టే వేటగాడి చిత్రాన్నే ఎక్కువగా చూపిస్తున్నాయి. చర్చ ఇంకా ముగియలేదు.
స్పైనోసారస్, టైరన్నోసారస్ పోరాడితే ఎవరు గెలుస్తారు?
ఎవరూ కాదు, అవి ఎప్పటికీ కలుసుకోలేవు. వాటి మధ్య పదుల మిలియన్ల సంవత్సరాల దూరం, ఒక మహాసముద్రం ఉన్నాయి. ఆ పోరాటం సినిమాల్లోనే సాధ్యం.
తెరచాప దేనికి ఉపయోగపడేది?
ఎక్కువగా సొంత జాతివాటి ముందు ప్రదర్శనకు. ఉష్ణ వినిమయంలో దాని పాత్ర గురించీ చర్చిస్తారు. కచ్చితమైన జవాబు లేదు.
స్పైనోసారస్ ఏం తినేది?
ముఖ్యంగా చేపలు, దవడలు, పళ్లు అదే సూచిస్తాయి. కానీ అది కేవలం చేపలే తినేదని అనుకోవడానికి ఆధారం లేదు.


