— క్షేత్ర గమనిక నం. 7 —
ట్రైసెరాటాప్స్: కొమ్ములు, మెడ డాలు, క్రెటేషియస్ చివర్లో జీవితం
సంక్షిప్త సమాధానం
మూడు కొమ్ములు, చిలుక ముక్కులాంటి నోరు, తల వెనక ఎముకల డాలు. జురాసిక్‌కూ క్రెటేషియస్‌కూ తేడా తెలియనివాళ్లు కూడా ట్రైసెరాటాప్స్‌ను ఇట్టే గుర్తుపడతారు. 8–9 మీటర్ల పొడవున్న ఈ శాకాహార డైనోసార్ క్రెటేషియస్ కాలం చిట్టచివర్లో ఉత్తర అమెరికాలో, టైరన్నోసారస్ పక్కనే జీవించింది. అది ఎలా కనిపించేదో బాగా తెలుసు. కొమ్ములు, డాలు దేనికి, అది ఎలా ప్రవర్తించేది అన్న విషయాల్లోనే నమ్మకం తక్కువ.
టైరన్నోసారస్ పొరుగువాడు
ఈసారి సినిమాలోని ద్వంద్వ యుద్ధం కల్పన కాదు: ట్రైసెరాటాప్స్, టైరన్నోసారస్ నిజంగానే ఒకే కాలంలో, ఒకే ప్రాంతాల్లో జీవించాయి. హెల్ క్రీక్ శిలాస్తరాల వంటి ఒకే నిక్షేపాల్లో రెండిటి ఎముకలూ దొరుకుతాయి. ట్రైసెరాటాప్స్ ఎముకలపై టైరన్నోసారస్ పంటి గాట్లు కనిపిస్తాయి, అంటే ఆ మాంసాహారి ఆహారపట్టీలో ఇదీ ఉండేది.
పెద్దయిన ట్రైసెరాటాప్స్ 8–9 మీటర్ల వరకు పెరిగేది. నాలుగు కాళ్ల మీద నడిచేది, కొక్కెంలాంటి ముక్కుతో మొక్కలను తెంపి, దట్టమైన వరుసల్లో అమరిన పళ్లతో నూరేది. ప్రసిద్ధమైన ఆ తల ముందు మిగతా శరీరం కనబడకుండా పోవడం సహజం, కానీ దాన్ని పట్టించుకోవాలి: ఆ ఆయుధాలకు తగ్గట్టే దాని మొండెం భారీగా ఉండేది.
కొమ్ములు, డాలు దేనికి
కళ్ల పైన రెండు పొడవాటి కొమ్ములు, ముక్కు మీద మూడోది, వెనక ఎముకల మెడ డాలు. బంధువుల్లో ఇదే ఆలోచన వేరే రకంగా అమలైంది: ఉదాహరణకు స్టైరాకోసారస్ తన డాలును పొడవాటి ముళ్లతో అలంకరించుకుంది.
కొమ్ములతో మాంసాహారిని ఎదిరించవచ్చు, ప్రత్యర్థిని ఢీకొట్టవచ్చు. ప్రత్యేకంగా కనిపించే తల సొంత జాతివాటితో సంభాషణకు సాయపడేది. మందలో ఆధిపత్యం కోసం జరిగిన పోరాటాలను ఎముకలను బట్టి పునర్నిర్మించలేం. గుంపులుగా జీవించడం గురించి మాత్రం ఆధారాలున్నాయి: వయోమింగ్‌లో కలిసి చనిపోయిన కనీసం ఐదు ట్రైసెరాటాప్స్‌లను తవ్వి తీశారు. వాటి పళ్ల రసాయన విశ్లేషణలో అవి ఒకే ప్రాంతాల్లో తిరిగాయని తేలింది. ఆ గుంపులు ఎలా నడిచేవో తెలియదు.
కొమ్ముల చుట్టాలు
ట్రైసెరాటాప్స్ సమూహమైన సెరాటోప్సియన్లు ఎప్పుడూ పొడవాటి కొమ్ముల దిగ్గజాలు కావు. మంగోలియాకు చెందిన ప్రోటోసెరాటాప్స్ చాలా చిన్నది, దానికి కళ్ల పైన జత కొమ్ములే లేవు. బంధుత్వం దగ్గరిదే, కానీ మొదటి చూపులో పోలికలు తక్కువ.
ట్రైసెరాటాప్స్‌ను ఎక్కువగా పోల్చేది టోరోసారస్‌తో, దాని మెడ డాలులో పెద్ద రంధ్రాలుంటాయి. టోరోసారస్ అంటే బాగా ముసలిదైన ట్రైసెరాటాప్సే అని 2010లో ఒక పరికల్పన వచ్చింది. పరీక్షకు అది నిలబడలేదు. 2022లో ఇంకా పూర్తిగా ఎదగని టోరోసారస్‌ల అవశేషాలను వర్ణించారు, పిల్లలకు “వృద్ధాప్య దశ” ఉండే ప్రసక్తే లేదు. ఈరోజు వీటిని వేర్వేరు ప్రజాతులుగా పరిగణిస్తారు. అయినా ఆ ప్రశ్న అడగడం సబబే: వయసుతో పాటు డైనోసార్ల ఎముకలు బాగా మారేవి.
ప్రశ్నలు, సమాధానాలు
ట్రైసెరాటాప్స్‌కు కొమ్ములు దేనికి?
బహుశా ఒకేసారి చాలా పనులకు: మాంసాహారులను ఎదిరించడానికి, సొంత జాతివాటితో తగాదాలు తేల్చుకోవడానికి. వీటిలో ఏది ప్రధానమో ఇంకా తేలలేదు.
అది స్టెగోసారస్ కాలంలోనే జీవించిందా?
లేదు. స్టెగోసారస్ చివరి జురాసిక్లో, ట్రైసెరాటాప్స్ క్రెటేషియస్ చిట్టచివర్లో జీవించాయి. వాటి మధ్య పదుల మిలియన్ల సంవత్సరాల దూరం ఉంది.
ట్రైసెరాటాప్స్, టోరోసారస్ ఒకే జంతువా?
ప్రస్తుత సమాచారం ప్రకారం కాదు, అవి వేర్వేరు ప్రజాతులు. టోరోసారస్ ముసలిదైన ట్రైసెరాటాప్స్ అన్న 2010 నాటి పరికల్పనను తర్వాతి అధ్యయనాలు సమర్థించలేదు.
టైరన్నోసారస్ నుంచి అది తనను కాపాడుకోగలదా?
కాపాడుకోగలదు. అంత పెద్ద శరీరం, కొమ్ములు ఉన్న పెద్ద ట్రైసెరాటాప్స్ ప్రమాదకరమైన ఎర. కానీ అలాంటి ఎదురుపాటు ఎలా ముగుస్తుందో ఎవరూ ముందే చెప్పలేరు.
