ఫీల్డ్ జర్నల్← గమనికలు / కేటలాగ్
— క్షేత్ర గమనికలు —
డైనోసార్లు ఎలా జీవించాయి, ప్రాచీన ఖండాలు ఎలా విడిపోయాయి, పురాజీవ శాస్త్రవేత్తలు ఏం కనుగొన్నారు: వీటిపై గమనికలు.
— క్షేత్ర గమనిక నం. 1 —
ముక్కు నుంచి తోక కొన వరకు పన్నెండు మీటర్లు, రాసుకునే బల్లంత పొడవైన పుర్రె, ఎముకలను పిండి చేసే పళ్లు. టైరన్నోసారస్ 68–66 మిలియన్ సంవత్సరాల క్రితం ఉత్తర అమెరికా పశ్చిమ భాగంలో జీవించింది. పెద్ద మాంసాహార డైనోసార్లన్నిటిలోకీ దీని అస్థిపంజరాన్నే ఎక్కువ లోతుగా అధ్యయనం చేశారు. దాని గొంతు, రంగు, అలవాట్ల గురించి మాత్రం ఎముకలు చెప్పేది తక్కువ. ఊహాగానాలు ఎక్కువగా పుట్టేది సరిగ్గా అక్కడే.
గమనిక చదవండి →
— క్షేత్ర గమనిక నం. 2 —
సినిమా ప్రేక్షకుడికి నిజమైన వెలోసిరాప్టర్ ఎదురైతే గుర్తుపట్టడం కష్టమే. ఈ మాంసాహారి పెద్దవాళ్ల మోకాలి ఎత్తు మాత్రమే: తోకతో కలిపి రెండు మీటర్ల పొడవు, తుంటి దగ్గర అర మీటరు ఎత్తు. ఎగరలేకపోయినా దాని ఒంటి నిండా ఈకలుండేవి. తెర మీది రూపం నుంచి మిగిలింది వెనక కాలి మీది పెద్ద వంకర గోరు ఒక్కటేనని చెప్పొచ్చు.
గమనిక చదవండి →
— క్షేత్ర గమనిక నం. 3 —
అన్నిటికంటే పెద్ద డైనోసార్ ఏదని ఒక పురాజీవ శాస్త్రవేత్తను అడిగి చూడండి. ఆయన ఎదురు ప్రశ్న వేస్తారు: పొడవులోనా, ఎత్తులోనా, బరువులోనా? మూడు పోటీల్లోనూ గెలిచేవి సౌరోపాడ్లే, అంటే పొడవాటి మెడ గల శాకాహార దిగ్గజాలు. బరువులో ఎక్కువగా వినిపించే పేర్లు అర్జెంటీనోసారస్, పటగోటైటన్. విజేతను ప్రకటించడం మాత్రం కష్టం. చాలా దిగ్గజాల నుంచి మిగిలింది కొన్ని ఎముకలే, అంచనాలను పదే పదే తిరిగి లెక్కిస్తుంటారు.
గమనిక చదవండి →— క్షేత్ర గమనిక నం. 4 —
అరవై ఆరు మిలియన్ సంవత్సరాల క్రితం సుమారు పది కిలోమీటర్ల వెడల్పున్న ఒక గ్రహశకలం నేటి మెక్సికో తీరానికి దగ్గర్లోని లోతులేని సముద్రంలో కూలింది. ఆకాశాన్ని ధూళి కమ్మేసింది, మొక్కలకు వెలుతురు అందకుండా పోయింది. కొద్ది కాలంలోనే పక్షులు తప్ప డైనోసార్లన్నీ మాయమయ్యాయి. పక్షులకూ దెబ్బ తగిలింది: వాటి ప్రాచీన సమూహాల్లో చాలా ఈ విపత్తును తట్టుకోలేకపోయాయి.
గమనిక చదవండి →
— క్షేత్ర గమనిక నం. 5 —
స్పైనోసారస్‌కు ఉన్నంత దురదృష్టకరమైన చరిత్ర మరే డైనోసార్‌కూ లేదు. ఈజిప్టులో దొరికిన మొదటి ఎముకలు 1944లో నాశనమయ్యాయి, ఆ తర్వాత దశాబ్దాల పాటు దాని రూపాన్ని మళ్లీ మొదటి నుంచి కూర్చుకోవాల్సి వచ్చింది. ముఖ్యమైన విషయాలు ఈరోజు తెలుసు. ఇది క్రెటేషియస్ కాలంలో ఉత్తర ఆఫ్రికాలో జీవించింది, దానికి పొడవాటి సన్నని దవడలు, వీపుపై ఎత్తైన తెరచాప ఉండేవి, చేపలు తినేది. ఆ చేపలను ఈదుతూ పట్టేదా, లోతులేని నీటిలో నడుస్తూ పట్టేదా అన్నదే ఇంకా తేలని వాదం.
గమనిక చదవండి →
— క్షేత్ర గమనిక నం. 6 —
“డైనోసార్లు” అని రాసిన బొమ్మల పెట్టెల మీద టెరానోడాన్ బొమ్మ తరచూ కనిపిస్తుంది. అది పొరపాటు. టెరానోడాన్ ఒక టెరోసార్, అంటే డైనోసార్లకు దగ్గరైనా తనదైన ప్రత్యేక శాఖకు చెందిన ఎగిరే సరీసృపం. పరిమాణం గానీ, ప్రాచీనత గానీ, ఎగిరే సామర్థ్యం గానీ బంధుత్వాన్ని నిర్ణయించవు. నిర్ణయించేవి పరిణామ మూలం, అస్థిపంజర నిర్మాణం.
గమనిక చదవండి →
— క్షేత్ర గమనిక నం. 7 —
మూడు కొమ్ములు, చిలుక ముక్కులాంటి నోరు, తల వెనక ఎముకల డాలు. జురాసిక్‌కూ క్రెటేషియస్‌కూ తేడా తెలియనివాళ్లు కూడా ట్రైసెరాటాప్స్‌ను ఇట్టే గుర్తుపడతారు. 8–9 మీటర్ల పొడవున్న ఈ శాకాహార డైనోసార్ క్రెటేషియస్ కాలం చిట్టచివర్లో ఉత్తర అమెరికాలో, టైరన్నోసారస్ పక్కనే జీవించింది. అది ఎలా కనిపించేదో బాగా తెలుసు. కొమ్ములు, డాలు దేనికి, అది ఎలా ప్రవర్తించేది అన్న విషయాల్లోనే నమ్మకం తక్కువ.
గమనిక చదవండి →
— క్షేత్ర గమనిక నం. 8 —
కాలంలో టైరన్నోసారస్ స్టెగోసారస్‌కంటే మనకే దగ్గర. ఇది జోక్ కాదు, లెక్క. మెసోజోయిక్ మహాయుగం సుమారు 186 మిలియన్ సంవత్సరాలు సాగింది, దాన్ని మూడు కాలాలుగా విభజిస్తారు: ట్రయాసిక్, జురాసిక్, క్రెటేషియస్. ఈ వ్యవధిలో డైనోసార్లు పుట్టుకొచ్చాయి, పాంజియా ముక్కలైంది, మొక్కల, జంతువుల ప్రపంచం ఎన్నోసార్లు మారిపోయింది.
గమనిక చదవండి →
— క్షేత్ర గమనిక నం. 9 —
ఒక పావురాన్ని చూడండి: మీ ముందున్నది డైనోసారే, దాని ఈకలు వారసత్వంగా వచ్చినవి. పక్షులు కాని ఎన్నో డైనోసార్లలో ఈకల ముద్రలు, వాటి ఇతర ఆనవాళ్లు దొరికాయి. వాటి సాయంతో ఆ జంతువుల రూపాన్ని పునర్నిర్మిస్తారు, పక్షులు ఎక్కడి నుంచి వచ్చాయో జాడ తీస్తారు. కానీ తొందరపడి తీర్మానించకండి: ఈకలున్నంత మాత్రాన ఎగిరేదని కాదు.
గమనిక చదవండి →— క్షేత్ర గమనిక నం. 10 —
దక్షిణ అమెరికా, ఆఫ్రికా, అంటార్కిటికా, ఆస్ట్రేలియా, భారత ఉపఖండాలను పగిలిన పళ్లెం ముక్కల్లా ఒకదానికొకటి అతికించండి. అదే గోండ్వానా. ఇది జురాసిక్ కాలంలో, సుమారు 180 మిలియన్ సంవత్సరాల క్రితం ముక్కలవడం మొదలైంది, ఆ ప్రక్రియ వంద మిలియన్ సంవత్సరాలకు పైగా సాగింది. ఆస్ట్రేలియా, అంటార్కిటికా పూర్తిగా విడిపోయింది డైనోసార్లు అంతరించిన తర్వాతే. ఖండాలతో పాటు వాటి మీది జీవులూ దూరమయ్యాయి.
గమనిక చదవండి →రాళ్లు చెప్పేది చదవడం
అవశేషాలు లేదా జాడలు భూగర్భ చరిత్రలో భాగమయ్యేంత కాలం నిలిచినప్పుడు డైనోసార్ శిలాజం ఏర్పడుతుంది. ఎముక విషయంలో పూడుకుపోవడం, ఖనిజాలు అధికంగా ఉన్న భూగర్భజలం తరచూ సంరక్షణకు దోహదపడతాయి. పాదముద్ర విషయంలో ముద్ర చెదరకుండా ఉండటమే కీలకం. ఏ ప్రక్రియా జంతువు జీవితానికి సంబంధించిన పూర్తి కథనాన్ని భద్రపరచదు.
గమనిక చదవండి →
శిలాపొరలో దాగిన కాలం
శాస్త్రవేత్తలు సాధారణంగా డైనోసార్ చుట్టూ ఉన్న శిలల వయసును నిర్ణయించి దాని కాలాన్ని అంచనా వేస్తారు. పొరల క్రమం సాపేక్ష వరుసను ఇస్తుంది; తగిన ఖనిజాలు సంఖ్యాత్మక వయసులను ఇవ్వగలవు. చాలా ఇటీవలి అవశేషాలకు కార్బన్-14 కాలనిర్ణయం ఉపయోగకరం. కానీ పక్షులు కాని డైనోసార్లకు దాని కాలపరిధి చాలా చిన్నది.
గమనిక చదవండి →మీ కిటికీ బయట ఉన్న డైనోసార్లు
అవును. పక్షులు జీవించి ఉన్న డైనోసార్లు; ప్రత్యేకంగా థెరోపాడ్లలో ఒక శాఖ. పక్షులు డైనోసార్ల నుంచి ఉద్భవించాయని చెప్పడం నిజమే. అయితే అవి ఆ సమూహాన్ని వదిలేశాయనే భావన కలగవచ్చు. పరిణామ వర్గీకరణలో వారసులు తాము ఉద్భవించిన శాఖల్లోనే ఉంటారు.
గమనిక చదవండి →డైనోసార్ వంశవృక్షంలో దారి తెలుసుకోవడం
డైనోసార్ల ప్రధాన సమూహాలు వంశవృక్షపు శాఖలు; పరిమాణ విభాగాలు కావు. థెరోపాడ్లలో టి. రెక్స్, పక్షులు ఉన్నాయి; సారోపాడ్లలో పొడవు మెడల మహాకాయాలు ఉన్నాయి; ఆర్నిథిస్కియన్లలో కొమ్ములున్న, బాతు ముక్కులున్న, కవచమున్న డైనోసార్లు ఉన్నాయి. “ఎగిరే డైనోసార్”, “సముద్ర డైనోసార్” అనే పేర్లు తరచూ Dinosauria బయట ఉన్న జంతువులను సూచిస్తాయి.
గమనిక చదవండి →
మొదటి అడుగుకు ముందు
పెద్ద జంతువుల అస్థిపంజరాలు చూపలేని స్థాయిలో డైనోసార్ గుడ్లు సంతానోత్పత్తిని వెల్లడిస్తాయి: పెంకు నిర్మాణం, పెరుగుతున్న పిండాలు, ఒక విడత గుడ్ల అమరిక. సంతానోత్పత్తి గురించి తెలిసిన అన్ని డైనోసార్లూ గుడ్లు పెట్టాయి. అయినా విడిగా దొరికిన శిలాజ గుడ్డు ఒక్కటే దానిని ఏ జాతి పెట్టిందో, తల్లి లేదా తండ్రి ఎంతసేపు దగ్గరలో ఉందో అరుదుగానే చెబుతుంది.
గమనిక చదవండి →
ఎముకలకు అవతల రంగు
అసాధారణంగా భద్రపడిన కొద్దిపాటి డైనోసార్లలో రంగుకు సంబంధించిన కొన్ని అంశాలను శాస్త్రవేత్తలు పునర్నిర్మించారు. వర్ణద్రవ్యం ఉన్న నిర్మాణాలు, వాటి పంపిణీ ముదురు, ఎర్రటి లేదా చూసే కోణంతో రంగు మారుతూ మెరిసే శరీర ఆవరణాలను, రంగుల నమూనాలను చూపవచ్చు. చాలా డైనోసార్ శిలాజాల్లో ఈ ఆధారం నిలవదు. అందువల్ల పూర్తి రంగుల రూపం తరచూ కళాత్మక పునర్నిర్మాణంగానే ఉంటుంది.
గమనిక చదవండి →