— క్షేత్ర గమనిక నం. 4 —
డైనోసార్లు ఎందుకు అంతరించిపోయాయి
సంక్షిప్త సమాధానం
అరవై ఆరు మిలియన్ సంవత్సరాల క్రితం సుమారు పది కిలోమీటర్ల వెడల్పున్న ఒక గ్రహశకలం నేటి మెక్సికో తీరానికి దగ్గర్లోని లోతులేని సముద్రంలో కూలింది. ఆకాశాన్ని ధూళి కమ్మేసింది, మొక్కలకు వెలుతురు అందకుండా పోయింది. కొద్ది కాలంలోనే పక్షులు తప్ప డైనోసార్లన్నీ మాయమయ్యాయి. పక్షులకూ దెబ్బ తగిలింది: వాటి ప్రాచీన సమూహాల్లో చాలా ఈ విపత్తును తట్టుకోలేకపోయాయి.
అన్నీ అంతరించలేదు
ముందుగా ఒక సవరణ: డైనోసార్లు అంతరించిపోలేదు. కిటికీ బయట కిచకిచలాడే పిచ్చుక వాటి ప్రత్యక్ష వారసురాలు. గబ్బిలాలు క్షీరదాల్లో భాగమైనట్టే, పరిణామ బంధుత్వం దృష్ట్యా పక్షులు డైనోసార్ల సమూహంలో భాగం. అందుకే పురాజీవ శాస్త్రవేత్తలు మరింత కచ్చితంగా మాట్లాడతారు: అంతరించినవి పక్షులు కాని డైనోసార్లు. ఈ బంధుత్వం ఎలా బయటపడిందో ఈకల గురించిన గమనిక వివరిస్తుంది.
విపత్తు దెబ్బ ఈ సమూహం బయట కూడా గట్టిగానే తగిలింది. టెరానోడాన్‌తో సహా టెరోసార్లు, మోసాసారస్ వంటి సముద్ర సరీసృపాలు కనుమరుగయ్యాయి. అవి డైనోసార్లతో పాటే నశించాయి, అంతమాత్రాన డైనోసార్లు అయిపోవు.
గ్రహశకలం చేసిన విధ్వంసం
ఢీకొన్న చోట మిగిలిన మచ్చ మెక్సికోలోని యుకటాన్ ద్వీపకల్పంలో ఉన్న చిక్సులుబ్ బిలం. ఆ దెబ్బ ఆనవాళ్లు ప్రపంచమంతటా దొరుకుతాయి. క్రెటేషియస్, పాలియోజీన్ కాలాల సరిహద్దులోని పలుచని పొరలో గ్రహశకలం పదార్థం, భీకర పీడనానికి నలిగిపోయిన ఖనిజ రేణువులు ఉన్నాయి. 2024లో ఆ పొరలోని రుథేనియం ఐసోటోపులను బట్టి ఆ అతిథి ఎక్కడి నుంచి వచ్చిందో తేల్చారు: బృహస్పతి కక్ష్యకు అవతల పుట్టిన కర్బనయుత గ్రహశకలం.
విధ్వంసం కూలిన చోటుకే పరిమితం కాలేదు. 2023 నాటి లెక్కల ప్రకారం ప్రధాన దోషి అతి సూక్ష్మమైన రాతి ధూళి. మసి, గంధకంతో కలిసి అది ఏళ్ల తరబడి వాతావరణంలో వేలాడింది, దాదాపు రెండేళ్ల పాటు కిరణజన్య సంయోగక్రియను ఆపేసింది. అదే నమూనా ప్రకారం భూ ఉపరితల ఉష్ణోగ్రత 15 డిగ్రీల వరకు పడిపోయింది. మొదట మొక్కలు, ప్లాంక్టన్ నశించాయి, తర్వాత వాటిని తినే జంతువులు, ఆ వెనకే మాంసాహారులు.
మరి అగ్నిపర్వతాల సంగతి?
అదే యుగంలో నేటి భారతదేశ భూభాగంపై దక్కన్ ట్రాప్స్ లావా ప్రవహిస్తోంది. ఈనాడు భూమిపై ఎక్కడా లేని రకం లావా క్షేత్రాలవి. అగ్నిపర్వత వాయువులు వాతావరణాన్ని మార్చాయి. 2024 నాటి సమాచారం ప్రకారం, ఢీకొనడానికి సుమారు 30 వేల సంవత్సరాల ముందు జరిగిన ఒక పెద్ద విస్ఫోటనం భూమిని కనీసం 5 డిగ్రీలు చల్లబరిచింది. కానీ గ్రహశకలం పడటానికి 20 వేల సంవత్సరాల ముందే ఉష్ణోగ్రత మళ్లీ మామూలు స్థితికి వచ్చేసింది. అందుకే ఇప్పుడు అగ్నిపర్వతాలకు ద్వితీయ పాత్రే ఇస్తున్నారు, అయినా చర్చ ముగియలేదు.
డైనోసార్లు అప్పటికే క్షీణ దశలో ఉన్నాయని ఒకప్పుడు భావించేవారు. 2025 నాటి అధ్యయనాలు దీనికి విరుద్ధంగా చెబుతున్నాయి. జాతుల సంఖ్య తగ్గినట్టు కనిపించడానికి కారణం ఆ వయసు రాతిపొరలు తక్కువగా మిగలడమే. న్యూ మెక్సికోలో రకరకాల డైనోసార్ల సమూహాలు ఢీకొనడానికి ముందరి చివరి కొన్ని లక్షల సంవత్సరాల వరకు వర్ధిల్లాయి. టైరన్నోసారస్, ట్రైసెరాటాప్స్ ఓడిపోతున్న జాతులేమీ కావు. ప్రపంచమే మరీ హఠాత్తుగా మారిపోయింది.
కొన్ని ఎందుకు బతికాయి, కొన్ని ఎందుకు బతకలేదు
తప్పించుకోవడానికి అందరికీ పనికొచ్చే ఒకే ఉపాయం లేదు. కొన్నిటిని చిన్న శరీరం కాపాడింది, కొన్నిటిని ఏది దొరికితే అది తినే అలవాటు, నీటిలో జీవనం, లేదా బొరియల్లో దాక్కునే స్వభావం. నష్టం మాత్రం అందరికీ జరిగింది: పక్షులూ, క్షీరదాలూ ఎన్నో వంశాలను కోల్పోయాయి.
ఒక సమూహం బతికిందంటే దాని జాతులన్నీ బతికాయని కాదు. మిగిలిన వంశాల నుంచి నెమ్మదిగా కొత్త రూపాలు పుట్టుకొచ్చి, ఖాళీ అయిన భూమిని మళ్లీ నింపాయి. డైనోసార్ల కథ అక్కడితో ముగియలేదు. మీ ఇంటి దగ్గర పక్షులకు గింజలు చల్లే చోట అది ప్రతి ఉదయం కొనసాగుతూనే ఉంది.
ప్రశ్నలు, సమాధానాలు
డైనోసార్లన్నీ అంతరించిపోయాయా?
లేదు. పక్షులు కాని డైనోసార్లు మాయమయ్యాయి, కొన్ని పక్షులు విపత్తును తట్టుకుని బతికాయి. నేటి పక్షులన్నీ వాటి సంతతే.
చిక్సులుబ్ బిలం ఎక్కడ ఉంది?
మెక్సికోలోని యుకటాన్ ద్వీపకల్పంలో. బిలంలో కొంత భాగం నేల కింద, కొంత సముద్రగర్భంలో ఉంది.
వినాశనానికి కారణం గ్రహశకలమా, అగ్నిపర్వతాలా?
గ్రహశకలం. దక్కన్ విస్ఫోటనాలు వాతావరణాన్ని మార్చాయి, కానీ 2024 నాటి సమాచారం ప్రకారం ఢీకొనడానికి ముందే వాతావరణం కోలుకుంది. అందుకే అగ్నిపర్వతాలకు ద్వితీయ పాత్ర ఇస్తారు.
మొసళ్లు, క్షీరదాలు ఎలా బతికాయి?
అందరికీ వర్తించే ఒకే కారణం లేదు. ఒక్కో వంశానికి దాని జీవన విధానం, ఆహారం కలిసి సాయపడ్డాయి: చిన్న పరిమాణం, దొరికింది తినే అలవాటు, దాక్కునే చోట్లు, నీరు.
