— క్షేత్ర గమనిక నం. 9 —
డైనోసార్ల ఈకలు: శిలాజాలు ఏం చెబుతున్నాయి
సంక్షిప్త సమాధానం
ఒక పావురాన్ని చూడండి: మీ ముందున్నది డైనోసారే, దాని ఈకలు వారసత్వంగా వచ్చినవి. పక్షులు కాని ఎన్నో డైనోసార్లలో ఈకల ముద్రలు, వాటి ఇతర ఆనవాళ్లు దొరికాయి. వాటి సాయంతో ఆ జంతువుల రూపాన్ని పునర్నిర్మిస్తారు, పక్షులు ఎక్కడి నుంచి వచ్చాయో జాడ తీస్తారు. కానీ తొందరపడి తీర్మానించకండి: ఈకలున్నంత మాత్రాన ఎగిరేదని కాదు.
రాతిలో ఏం మిగులుతుంది
అన్నిటికంటే మంచి సందర్భం రాతిలో ఈకే ముద్రపడటం. రెండో దారి ఎముకలపై ఆనవాళ్లు వెతకడం: వెలోసిరాప్టర్ ముందు కాలి ఎముక మీద ఈకలు అతుక్కునే బొడిపెలు మిగిలాయి. అయితే ఒక జంతువును చూసి అన్నిటికీ వర్తింపజేయకూడదు, ప్రతి జాతినీ విడిగా పరీక్షించాలి. ఉదాహరణకు చిన్న కాంప్సోగ్నాథస్‌కు ఈకలున్నాయని చెప్పే నేరు రుజువు ఇప్పటివరకు లేదు.
ఆర్కియాప్టెరిక్స్ స్పష్టమైన ఈకలతో భద్రపడింది, వాటితో పాటు పళ్లు, పొడవాటి ఎముకల తోక, రెక్కలపై గోళ్లు కూడా. 2025లో షికాగోలోని ఫీల్డ్ మ్యూజియంకు చెందిన కొత్త, చాలా సంపూర్ణమైన నమూనాను వర్ణించారు. అందులో మొదటిసారిగా భుజంపై పొడవాటి ఈకలు కనిపించాయి. ఎగిరే పక్షుల్లోలాగే అవి రెక్కకూ శరీరానికీ మధ్య ఖాళీని మూసేవి. చూడబోతే అది ఎగిరేదే.
నాలుగు రెక్కలు, ఇంకొన్ని ఉపయోగాలు
మైక్రోరాప్టర్‌కు ముందు కాళ్ల మీదా, వెనక కాళ్ల మీదా పొడవాటి ఈకలు పెరిగేవి, అందుకే దాన్ని నాలుగు రెక్కల డైనోసార్ అంటారు. అది గాలిలో ఎలా నిలిచేదో నమూనాలపై పరీక్షిస్తున్నారు. ఒక్కో జత “రెక్కలు” ఏ పని చేసేది, కాళ్లను ఎలా పెట్టుకునేది అన్నదానిపై ఏకాభిప్రాయం లేదు.
ఈకలు ఎగరడానికే ఉండాలని నియమం లేదు. అవి వెచ్చదనాన్ని ఇచ్చేవి, జత ముందు సొగసు ప్రదర్శించడానికి పనికొచ్చేవి, గుడ్లను కప్పి ఉంచేవి. ఓవిరాప్టర్ బంధువులు సరిగ్గా గూళ్ల మీదే, గుడ్లపై కూర్చున్న కోడి భంగిమలో దొరికాయి. 2021లో చైనాలో గుడ్ల మీద కూర్చున్న ఒక పెద్ద ఓవిరాప్టొరిడ్‌ను వర్ణించారు. ఆ గుడ్లలో పొదిగి బయటకు రావడానికి దాదాపు సిద్ధంగా ఉన్న పిండాలు భద్రపడ్డాయి. అంటే అది గుడ్లకు కాపలా మాత్రమే కాయలేదు, వాటిని పొదిగింది.
అన్నిటికీ ఈకలు ఎందుకు గీయకూడదు
డైనోసార్ల ఒంటి కప్పు ఒకేలా లేదు: కొన్నిటిలో ఈకలు లేదా సన్నని పోగులు, మరికొన్నిటిలో పొలుసుల చర్మం దొరికాయి. ఈకల ముద్ర లేనంత మాత్రాన ఈకలు లేవని కాదు, మెత్తని కణజాలాలు అరుదుగా భద్రపడతాయి. డైనోసార్ల బంధువులైన టెరోసార్లలో కూడా ఈకల్లాంటి నిర్మాణాలున్నాయి. కాబట్టి అతి సరళమైన ఈకలు రెండిటి ఉమ్మడి పూర్వీకుల్లోనే పుట్టి ఉండొచ్చు. ఈ ప్రశ్న ఇంకా తెరిచే ఉంది.
నిజాయితీగల పునర్నిర్మాణం రాతిలో దొరికినదానికీ, బంధువుల ఆధారంగా పూరించినదానికీ మధ్య తేడాను ఎప్పుడూ చూపిస్తుంది. చివరిగా ఒక మాట. పక్షులు కేవలం “డైనోసార్లను పోలి” ఉండవు: అవి థెరోపాడ్ డైనోసార్ల సమూహంలో భాగం, ఆ సమూహం చరిత్రను ఈనాటికీ కొనసాగిస్తున్నాయి.
ప్రశ్నలు, సమాధానాలు
పక్షులు నిజంగా డైనోసార్లేనా?
అవును. పరిణామ బంధుత్వం దృష్ట్యా పక్షులు థెరోపాడ్ డైనోసార్ల సమూహంలో భాగం.
డైనోసార్లన్నిటికీ ఈకలుండేవా?
అలా చెప్పలేం. చాలా జాతుల్లో ఈకలు తెలుసు, మరికొన్నిటిలో పొలుసులు దొరికాయి. మెత్తని కణజాలాలు మరీ అరుదుగా భద్రపడతాయి కాబట్టి అన్నిటి గురించీ ఒకేసారి తీర్పు చెప్పలేం.
ఈకలు ఎగరడం కోసమే పుట్టాయా?
ఆధారాలన్నీ కాదనే చెబుతున్నాయి. తొలి ఈకలు బహుశా శరీర వేడిని కాపాడేవి, సొంత జాతివాటి ముందు ప్రదర్శనకు పనికొచ్చేవి. ఎగరడం తర్వాత వచ్చింది.
ఆర్కియాప్టెరిక్స్ పక్షా, డైనోసారా?
రెండూ, ఎందుకంటే పక్షులే డైనోసార్లు. అత్యంత పురాతన పక్షుల్లో ఆర్కియాప్టెరిక్స్ అందరికీ తెలిసినది, కానీ ఒక్కటే కాదు. 2025లో చైనాలోని జురాసిక్ రాతిపొరల నుంచి పొట్టి “ఆధునిక” తోక ఉన్న బామినోర్నిస్‌ను వర్ణించారు.
