ਡਾਇਨਾਸੌਰਾਂ ਦੇ ਅੰਡੇ ਅਤੇ ਆਲ੍ਹਣੇ: ਜੀਵਾਸ਼ਮ ਕੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ?

ਡਾਇਨਾਸੌਰਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਡੇ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਨਹੀਂ ਸਨ

ਜੀਵਾਸ਼ਮ ਅੰਡਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਕਲ, ਛਿਲਕੇ ਦੀ ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਆਕਾਰ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਗੋਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਲੰਮੇ। ਸਬੂਤ ਛਿਲਕੇ ਵਿੱਚ ਖਣਿਜਾਂ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਦੇ ਫ਼ਰਕ ਵੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਸਖ਼ਤ ਛਿਲਕੇ ਵਾਲਾ ਜਾਣਿਆ-ਪਛਾਣਿਆ ਚਿੱਤਰ ਹਰ ਅੰਡੇ ਉੱਤੇ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਅਮੈਰੀਕਨ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਆਫ਼ ਨੈਚਰਲ ਹਿਸਟਰੀ ਆਪਣੀ ਡਾਇਨਾਸੌਰਾਂ ਦੇ ਅੰਡੇ 101 ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਅੱਜ ਦੇ ਰੀਂਗਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵਾਂ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਅੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਬਾਲਗ ਜਾਨਵਰ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅਨੁਪਾਤ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅੰਡਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਵਧਦੇ ਭਰੂਣ ਨੂੰ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਅਤੇ ਛਿਲਕੇ ਰਾਹੀਂ ਗੈਸਾਂ ਦਾ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਅੰਡਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਜੈਵਿਕ ਬਣਤਰ ਹੈ, ਸਿਰਫ਼ ਬਾਲਗ ਜਾਨਵਰ ਦਾ ਛੋਟਾ ਮਾਡਲ ਨਹੀਂ।

ਭਰੂਣ ਪਛਾਣ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ

ਮੰਗੋਲੀਆ ਦੀਆਂ ਫਲੇਮਿੰਗ ਕਲਿਫ਼ਸ ਤੋਂ ਮਿਲੇ ਅੰਡੇ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰੋਟੋਸੈਰਾਟਾਪਸ ਨਾਲ ਜੋੜੇ ਗਏ ਸਨ, ਜੋ ਉੱਥੇ ਆਮ ਮਿਲਦਾ ਜਾਨਵਰ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਖੋਜਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਅੰਡੇ ਅੰਦਰ ਭਰੂਣ ਵੀ ਮਿਲਿਆ, ਨੇ ਅਜਿਹੇ ਅੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਓਵੀਰੈਪਟਰਿਡ ਡਾਇਨਾਸੌਰਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ। ਅਜਾਇਬਘਰ ਦਾ ਇਸ ਖੋਜ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਧੇਰੇ ਸਿੱਧਾ ਸਬੂਤ ਮਿਲਣ ਉੱਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਲੱਗਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਿਵੇਂ ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਓਵੀਰੈਪਟਰ ਬਾਰੇ ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ ਇਹ ਇਤਿਹਾਸ ਅਹਿਮ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਅੰਡੇ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਵਿਆਖਿਆ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਕਿ ਆਲ੍ਹਣੇ ਕੋਲ ਮਿਲਿਆ ਹਰ ਜਾਨਵਰ ਅੰਡੇ ਚੋਰੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਵਿਆਖਿਆ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਨਾਲ ਜਾਨਵਰ ਦੀ ਪੂਰੀ ਖ਼ੁਰਾਕ ਵੀ ਸਾਬਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ। ਜੀਵਾਸ਼ਮ ਖ਼ਾਸ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਵੱਖਰੀ ਖੋਜ ਕਿਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੀ ਹੈ?

ਅੰਡਿਆਂ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ ਬਾਲਗ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਬਣੇ ਆਲ੍ਹਣੇ ਅਤੇ ਭਰੂਣ ਵੱਖਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਮਜ਼ਬੂਤ ਵਿਆਖਿਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹਰ ਨਿਰੀਖਣ ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।

ਅੰਡਾ ਤੋੜੇ ਬਿਨਾਂ ਅੰਦਰ ਵੇਖਣਾ

ਉੱਚ ਰੈਜ਼ੋਲੂਸ਼ਨ ਵਾਲੀ ਐਕਸ-ਰੇ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਨਾਲ ਖੋਜਕਰਤਾ ਜੀਵਾਸ਼ਮ ਭਰੂਣਾਂ ਨੂੰ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੀ ਚੱਟਾਨ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖ ਕੇ ਪਰਖ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਮੈਸੋਸਪੌਂਡਿਲਸ ਦੇ ਭਰੂਣਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੋਪੜੀ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਪਹਿਲਾਂ ਮੰਨੇ ਗਏ ਪੜਾਅ ਤੋਂ ਘੱਟ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ ਸੀ। ਸਕੈਨਾਂ ਬਾਰੇ ਅਜਾਇਬਘਰ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜੀਊਂਦੇ ਰੀਂਗਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਨੇ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਪੜਾਅ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਮਦਦ ਕੀਤੀ।

ਇਸ ਲਈ ਭਰੂਣ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਡਾਇਨਾਸੌਰ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਵਾਧੇ ਦਾ ਸਬੂਤ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਨਮੂਨੇ ਲਈ ਅਨੁਮਾਨਿਆ ਗਿਆ ਅੰਡੇ ਅੰਦਰ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਸਾਰੇ ਡਾਇਨਾਸੌਰਾਂ ਦੇ ਅੰਡਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬੱਚੇ ਨਿਕਲਣ ਦੀ ਸਹੀ ਸਮਾਂ-ਸਾਰਣੀ ਨਹੀਂ ਬਣ ਜਾਂਦਾ।

ਕੁਝ ਅੰਡੇ ਰੰਗਦਾਰ ਸਨ

ਨੇਚਰ ਵਿੱਚ 2018 ਦੇ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਡਾਇਨਾਸੌਰਾਂ ਦੇ ਅੰਡਿਆਂ ਦੇ ਛਿਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੰਗਦ੍ਰਵ ਪਰਖੇ ਅਤੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਜਾਂਚੇ ਗਏ ਡਾਇਨਾਸੌਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰੰਗਦਾਰ ਅੰਡਿਆਂ ਦੀ ਵਿਕਾਸਵਾਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਇੱਕੋ ਵਾਰ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਹ ਰਸਾਇਣਕ ਸਬੂਤ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਚਿੱਤਰ ਦਾ ਰੰਗ ਪਛਾਣਨਾ ਜਾਂ ਖਣਿਜ ਬਣ ਚੁੱਕੇ ਜੀਵਾਸ਼ਮ ਦੇ ਅੱਜ ਦੇ ਰੰਗ ਤੋਂ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ।

ਜੀਵਾਸ਼ਮ ਦਾ ਅੱਜ ਦਾ ਰੰਗ ਉਸ ਦੇ ਦੱਬੇ ਰਹਿਣ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਬਦੀਲੀ ਸਮਝਣ ਲਈ ਜੀਵਾਸ਼ਮ ਕਿਵੇਂ ਬਣਦੇ ਹਨ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ। ਫਿਰ ਪ੍ਰਜਨਨ ਦੇ ਸਬੂਤਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਪੰਛੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਡਾਇਨਾਸੌਰਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨਾਲ ਕਰੋ, ਬਿਨਾਂ ਇਹ ਮੰਨੇ ਕਿ ਹਰ ਲੋਪ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਅੱਜ ਦੇ ਕਿਸੇ ਪੰਛੀ ਵਾਂਗ ਆਲ੍ਹਣਾ ਬਣਾਉਂਦੀ ਸੀ।